جایزه معماری آقاخان یکی از معتبرترین جوایز بین‌المللی معماری است که هر سه سال یک بار به پروژه‌هایی اعطا می‌شود که توانسته‌اند تأثیر مثبت اجتماعی، فرهنگی و محیط‌زیستی داشته باشند. در شانزدهمین دوره این جایزه (2023–2025)، هیئت داوران مستقل پس از بازدید میدانی از پروژه‌های منتخب، 7 پروژه برگزیده را اعلام کرد که برندگان جایزه معماری آقاخان 2025 هستند.
این پروژه‌ها نشان می‌دهند که معماری چگونه می‌تواند به کاتالیزوری برای تنوع فرهنگی، تاب‌آوری اجتماعی، تحول شهری، گفت‌وگوی فرهنگی و طراحی سازگار با اقلیم تبدیل شود. در میان برندگان، دو پروژه از ایران و یک پروژه از هرکدام از کشورهای بنگلادش، چین، مصر، پاکستان و فلسطین حضور دارند. این برندگان در مجموع جایزه‌ای معادل ۱ میلیون دلار را با یکدیگر تقسیم می‌کنند.
مراسم اهدای جوایز در 15 سپتامبر 2025 در تالار ملی «توکتوگول ساتیلگانوف» در بیشکک (قرقیزستان) برگزار خواهد شد.
هیئت داوران در بیانیه رسمی خود تأکید کرد:
«این دوره از جایزه در جهانی پرآشوب و ناامن برگزار شد. در زمانی که فشارهای بسیاری بر زندگی وارد است، چالش‌های ساخت‌وساز حتی بزرگ‌تر احساس می‌شوند. با این حال، پروژه‌های برگزیده پیامی از امید دارند و نشان می‌دهند که معماری می‌تواند مسیر آینده را روشن کند.»
این پروژه‌ها نمونه‌هایی هستند از اینکه چگونه جوامع نه‌تنها می‌سازند، بلکه در سایه طراحی معمارانه تاب‌آور و امیدوار می‌شوند.
پروژه «خدی باری» یا «خانه کوچک» راهکاری مقرون‌به‌صرفه و انعطاف‌پذیر برای اسکان مردم مناطق جزیره‌ای بنگلادش است که به دلیل سیل و فرسایش رودخانه بارها آواره می‌شوند.
تا اوایل ۲۰۲۵ بیش از ۷۸ واحد ساخته شده که در برابر چندین سیل مقاومت کرده‌اند. همچنین این سیستم در کمپ‌های پناهندگان روهینگیا برای ایجاد امکانات زنان‌محور گسترش یافته است.
این مرکز اجتماعی در هوهوت، مغولستان داخلی به عنوان بخشی از طرح بازآفرینی روستایی ساخته شد.
این مرکز به سرعت به موتور توسعه اقتصادی روستا تبدیل شد و گردشگران و سرمایه‌گذاری‌های جدید را جذب کرد.
پروژه بازآفرینی شهر تاریخی اسنا در ۶۰ کیلومتری جنوب لوکسور اجرا شد. این شهر که پس از سال‌ها بی‌توجهی و کاهش گردشگری در معرض تخریب بود، با رویکردی موسوم به «طب سوزنی شهری» نجات یافت.
این پروژه باعث احیای صنایع دستی محلی، افزایش سه‌برابری گردشگران و ایجاد اشتغال برای زنان شد.
پروژه «ماجرا» در جزیره هرمز بخشی از طرح «حضور در هرمز» است که با هدف توسعه گردشگری پایدار و توانمندسازی جامعه محلی اجرا شد.
این مجموعه ضمن ایجاد اشتغال، جزیره را به قطب گردشگری فرهنگی و تبادل اجتماعی تبدیل کرده است.
پروژه میدان جهاد تهران بخشی از برنامه «میدانگاه» است که به دنبال ایجاد فضاهای عمومی مبتنی بر پیاده‌محوری در سطح شهر است.
این پروژه فضایی زنده و پویا در قلب تهران ایجاد کرده است.
مرکز آموزش حرفه‌ای برای جوانان کم‌سواد در اسلام‌آباد به همت رشدا طارق قریشی ایجاد شد.
این مرکز سالانه به ۴۰–۵۰ دانشجو آموزش می‌دهد و علاوه بر مهارت‌های حرفه‌ای، تغذیه، سوادآموزی و استقلال اجتماعی را ترویج می‌کند. برنامه توسعه آینده، ایجاد مرکز مشابهی برای زنان در سایت مجاور است.
پروژه‌ای فرهنگی و آموزشی در بیت‌لحم با هدف پاسداری از سنت‌های در حال فراموشی صنایع دستی فلسطین.
این مرکز اولین فضای اختصاصی هنرهای معاصر در بیت‌لحم است که با رویکرد جامعه‌محور، هم به فرهنگ و هم به اشتغال کمک می‌کند.
فرخ درخشانی، مدیر جایزه معماری آقاخان:
«معماری می‌تواند – و باید – کاتالیزوری برای امید باشد؛ نه تنها در شکل‌دهی فضاهایی که در آن زندگی می‌کنیم، بلکه در آینده‌ای که تصور می‌کنیم.»
این جایزه در سال ۱۹۷۷ به ابتکار پرنس کریم آقاخان چهارم بنیان‌گذاری شد و تاکنون در ۱۶ دوره سه‌ساله، ۱۳۶ پروژه را برگزیده و حدود ۱۰ هزار پروژه معماری را مستند کرده است.
صفحه برندگان سایت رسمی جایزه آقاخان
برای بررسی آخرین مقالات وبسایت آرک ملی به این صفحه مراجعه نمائید
نظر کاربران
ثبت نظر