رشته معماری در ایران یکی از محبوب‌ترین و پرطرفدارترین رشته‌های دانشگاهی است؛ رشته‌ای که ترکیبی از هنر، خلاقیت و مهندسی محسوب می‌شود و نقش مهمی در طراحی و ساخت شهرها و بناهای آینده ایفا می‌کند. انتخاب یک دانشگاه معتبر برای تحصیل معماری، می‌تواند مسیر شغلی و علمی دانشجویان را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد؛ چرا که کیفیت آموزش، حضور اساتید برجسته، امکانات کارگاهی و ارتباط با صنعت، از مهم‌ترین عواملی هستند که در آینده یک معمار نقش دارند.
در ایران دانشگاه‌های متعددی در حوزه معماری فعالیت می‌کنند، اما برخی از آن‌ها به دلیل سابقه تاریخی، رتبه علمی، کیفیت آموزش و موفقیت دانش‌آموختگان در جایگاه ویژه‌ای قرار گرفته‌اند. در این مقاله به معرفی ۱۰ دانشگاه برتر معماری ایران می‌پردازیم؛ دانشگاه‌هایی که بیشترین اعتبار را در این رشته دارند و هر کدام می‌توانند انتخابی ارزشمند برای علاقه‌مندان معماری باشند.
برای معرفی و رتبه‌بندی بهترین دانشگاه‌های معماری ایران، منابع مختلفی وجود داره؛ اما در این مقاله مبنا رو بر اساس رتبه‌بندی معتبر Times Higher Education (THE) قرار دادیم.
این رتبه‌بندی یکی از شناخته‌شده‌ترین نظام‌های رتبه‌بندی دانشگاه‌ها در سطح جهانه و هر سال بر اساس چندین شاخص علمی و آموزشی دانشگاه‌ها رو ارزیابی می‌کنه. مهم‌ترین معیارهای THE شامل موارد زیر هستن:
بر اساس همین شاخص‌ها، دانشگاه‌های ایران نیز در رتبه‌بندی THE ارزیابی می‌شن و در حوزه‌های مختلف از جمله معماری جایگاه مشخصی دارن. بنابراین لیستی که در ادامه معرفی می‌کنیم، بر اساس همین معیارها و رتبه‌بندی جهانی THE تهیه شده است.
رتبه در THE: [رتبه 400-500]
هرچند سابقه آموزش در ایران به دوره ساسانیان (۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی) بازمی‌گردد، اما دانشگاه تهران به شکل مدرن امروزی در سال ۱۹۳۴ تأسیس شد و به عنوان قدیمی‌ترین دانشگاه نوین کشور شناخته می‌شود. این دانشگاه که گاهی از آن با عنوان «مادر دانشگاه‌های ایران» یاد می‌شود، یک مؤسسه دولتی و عمومی است.
دانشگاه تهران بیش از ۵۰ هزار دانشجو دارد و از ۹ دانشکده اصلی، ۴۶ مدرسه، ۱۳۳ گروه آموزشی، ۵۵ مرکز پژوهشی و حدود ۵۵۰ آزمایشگاه تشکیل شده است. فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی این مجموعه گسترده با همکاری بیش از ۲ هزار عضو هیئت علمی و حدود ۵ هزار کارمند اداری انجام می‌شود.
این دانشگاه در بسیاری از حوزه‌های علوم و فناوری، از سوی دولت به عنوان مرکز برتری علمی معرفی شده است. برخی از زمینه‌های برجسته پژوهشی آن شامل ارزیابی و بهبود شبکه‌های آبیاری، سامانه‌های الکترومغناطیس کاربردی، و برنامه‌ریزی و توسعه پایدار شهری است.
دانشگاه تهران دارای هشت پردیس است. قدیمی‌ترین و معروف‌ترین آن، پردیس مرکزی «انقلاب» است. از دیگر پردیس‌ها می‌توان به پردیس امیرآباد (محل اصلی خوابگاه‌ها)، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، پردیس علوم و فناوری‌های نوین، و دو پردیس بین‌المللی کیش و ارس اشاره کرد.
در سال ۱۹۸۶، با تصمیم مجلس شورای اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی تهران از این دانشگاه جدا شد. امروزه این مجموعه میزبان حدود ۱۳ هزار دانشجو است و یکی از برترین دانشکده‌های پزشکی کشور به شمار می‌آید.
کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران از سال ۱۹۶۷ عضو فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری است. در سطح دانشگاه، ۵۶ کتابخانه فعال وجود دارد که بیش از ۷۵ هزار عضو و روزانه حدود ۲ هزار کاربر دارند. این شبکه کتابخانه‌ای شامل نزدیک به ۱۰۰ هزار عنوان کتاب، ۱۸ هزار نسخه خطی به زبان‌های فارسی، عربی و ترکی، ۱۹ هزار عنوان نشریه و مجله، و ۶۰ هزار سند تاریخی است. کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران بزرگ‌ترین کتابخانه دانشگاهی ایران محسوب می‌شود.
دانشگاه تهران علاوه بر نقش علمی، در تحولات سیاسی و اجتماعی کشور نیز جایگاهی ویژه داشته است. در جریان انقلاب ۱۳۵۷، تیراندازی ارتش شاه در مقابل دروازه‌های این دانشگاه جرقه مهمی در اعتراضات مردمی بود. بسیاری از شخصیت‌های برجسته سیاسی ایران، از جمله دکتر محمد مصدق، رهبر ملی‌گرای ایران، در این دانشگاه تحصیل کرده‌اند.
رتبه در THE: [رتبه 600-800]
دانشگاه تبریز در استان آذربایجان شرقی و شهر تبریز واقع شده و یک مرکز آموزش عالی دولتی و مختلط است. این دانشگاه در سال ۱۹۴۷ به عنوان دومین دانشگاه ایران (پس از دانشگاه تهران) تأسیس شد و امروزه یکی از معتبرترین دانشگاه‌های کشور به شمار می‌آید.
این دانشگاه در ابتدا با نام دانشگاه آذربادگان و تنها با سه دانشکده (پزشکی، کشاورزی و علوم تربیتی) فعالیت خود را آغاز کرد. پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، نام آن به دانشگاه تبریز تغییر یافت.
دانشگاه تبریز دارای پردیس اصلی در شهر تبریز و سه پردیس اقماری دیگر شامل پردیس بین‌المللی ارس، دانشکده فنی میانه و دانشکده فنی مرند است. این مجموعه در مجموع به عنوان دومین پردیس بزرگ دانشگاهی ایران شناخته می‌شود.
به واسطه فعالیت‌های پژوهشی گسترده، دانشگاه تبریز از سوی وزارت علوم به عنوان مرکز برتری علمی در شش حوزه معرفی شده است:
همچنین چندین مرکز پژوهشی در این دانشگاه فعال هستند؛ از جمله مرکز برتری در سامانه‌های مکاترونیک، مرکز فیزیک کاربردی و تحقیقات نجومی، و مرکز بیوتکنولوژی گیاهان دارویی.
پذیرش دانشجویان ایرانی در این دانشگاه از طریق کنکور سراسری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری صورت می‌گیرد و تنها شامل افرادی می‌شود که در یک درصد برتر نتایج قرار دارند.
دانشگاه تبریز نقش پررنگی در همکاری‌های بین‌المللی ایفا می‌کند و برنامه‌های مشترک با بسیاری از دانشگاه‌های جهان دارد. همچنین عضو شورای بین‌المللی دانشگاه‌ها و انجمن دانشگاه‌های قفقاز است.
در طول بیش از ۷۰ سال تاریخ خود، این دانشگاه فارغ‌التحصیلان برجسته‌ای را پرورش داده است. از جمله می‌توان به صمد بهرنگی نویسنده و منتقد اجتماعی، غلامحسین ساعدی نویسنده و نمایشنامه‌نویس، و علی‌اکبر انتظامی پدر شیمی و علم پلیمر ایران اشاره کرد.
رتبه در THE: [رتبه 800-1000]
دانشگاه شیراز یکی از شناخته‌شده‌ترین دانشگاه‌های بین‌المللی ایران و پیشرو در زمینه پژوهش است. این دانشگاه در سال ۱۹۴۶ ابتدا به عنوان «مدرسه عالی پزشکی» (High Institute of Health) تأسیس شد. سپس به نام دانشگاه پهلوی شناخته شد و پس از انقلاب اسلامی و سقوط سلسله پهلوی، عنوان کنونی یعنی دانشگاه شیراز را گرفت.
دانشگاه شیراز تنها دانشگاه در ایران است که بر اساس الگوی آموزش عالی آمریکا طراحی شده است. توسعه این دانشگاه در همکاری مستقیم با دانشگاه پنسیلوانیا (University of Pennsylvania) شکل گرفت و همچنان تحت تأثیر آن قرار دارد.
این دانشگاه امروز میزبان بیش از ۸۰ برنامه کارشناسی، ۱۸۰ برنامه کارشناسی‌ارشد و ۱۲۰ برنامه دکتری است. دانشگاه شیراز همواره تلاش کرده نوآور باشد و در ایران برای نخستین بار اقداماتی همچون راه‌اندازی آموزش الکترونیکی (e-learning)، تقویت همکاری‌های بین‌المللی و ارائه دکتری‌های نوین را آغاز کرده است.
یکی از دارایی‌های ارزشمند این دانشگاه، باغ گیاه‌شناسی ارم است؛ باغی تاریخی و دیدنی که نمونه‌ای چشمگیر از باغ‌های زینتی ایرانی به شمار می‌رود و قدمت آن به سال ۱۳۷۲ میلادی بازمی‌گردد. این باغ و عمارت‌های زیبای آن از جاذبه‌های اصلی گردشگری شهر شیراز محسوب می‌شوند و تحت مالکیت و نگهداری دانشگاه هستند.
شهر شیراز علاوه بر دانشگاه، شهرت جهانی خود را مدیون تاریخ و فرهنگ غنی‌اش است. این شهر زمانی محل تولید یکی از معروف‌ترین گونه‌های شراب قرمز جهان به نام «شیراز» بود. هرچند امروز تولید شراب در ایران متوقف شده است، اما انگورهای خوش‌طعم شیراز همچنان به‌صورت تازه مصرف می‌شوند.
شیراز مجموعه‌ای شگفت‌انگیز از میراث تاریخی و فرهنگی دارد؛ از آرامگاه‌های باستانی گرفته تا مساجد و زیارتگاه‌ها. همچنین این شهر به خاطر داشتن یکی از بزرگ‌ترین جمعیت‌های یهودی در ایران شناخته می‌شود و چندین کنیسه و نیز دو کلیسای مسیحی در آن فعال هستند.
رتبه در THE: [رتبه 800-1000]
دانشگاه کاشان در سال ۱۹۷۴ میلادی (۱۳۵۳ شمسی) به‌عنوان نخستین مرکز آموزش عالی در شهر کاشان، ۲۳۰ کیلومتری جنوب تهران، تأسیس شد. این دانشگاه فعالیت خود را با تنها ۲۰۰ دانشجو در رشته‌های کارشناسی فیزیک و ریاضیات آغاز کرد.
امروزه دانشگاه کاشان بیش از ۱۸۰ رشته تحصیلی در قالب ۱۱ دانشکده از جمله مهندسی، شیمی، هنر و علوم انسانی ارائه می‌دهد و حدود ۸۰۰۰ دانشجو دارد که نزدیک به ۶۰ درصد آن‌ها دختران هستند. همچنین حدود ۱۸۰ عضو هیئت علمی تمام‌وقت در این دانشگاه فعالیت می‌کنند و تقریباً ۴۰ درصد دانشجویان در مقاطع تحصیلات تکمیلی مشغول به تحصیل‌اند.
یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد دانشگاه کاشان این است که تنها دانشگاه ایران به شمار می‌رود که امکان تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نانوفناوری را در یک مرکز پژوهشی تخصصی فراهم کرده است.
از مراکز برجسته تحقیقاتی دانشگاه می‌توان به:
پردیس دانشگاه کاشان با وسعت ۵۳۰ هکتار، امکانات متعددی برای دانشجویان فراهم کرده است از جمله:
این دانشگاه همچنین چندین مرکز وابسته در قمصر، نیاسر و تهران دارد.
در کنار این‌ها، مرکز مطالعات کاشان نیز در دانشگاه تأسیس شده که به پژوهش درباره‌ی فرهنگ، تاریخ و اکولوژی منطقه می‌پردازد و مجله‌ی علمی ـ پژوهشی «کاشان‌شناخت» را منتشر می‌کند
رتبه در THE: [رتبه 1000-1200]
دانشگاه محقق اردبیلی یکی از سریع‌ترین دانشگاه‌های در حال رشد در ایران است. این دانشگاه در سال ۱۹۷۸ میلادی (۱۳۵۷ شمسی) به عنوان دانشکده کشاورزی و زیر نظر دانشگاه تبریز تأسیس شد و در سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) به‌طور رسمی استقلال یافت و به دانشگاهی مستقل تبدیل شد.
پردیس اصلی دانشگاه در کنار دریاچه شورابیل در استان اردبیل واقع شده و سه پردیس دیگر نیز در نمین، مغان و مشگین‌شهر قرار دارند.
این دانشگاه در حوزه‌های علمی متنوعی فعالیت دارد که شامل:
امروزه دانشگاه محقق اردبیلی دارای ۱۱ دانشکده، سه مرکز پژوهشی و ۱۱ گروه تحقیقاتی است و دوره‌های آموزشی متنوعی از کاردانی تا دکتری ارائه می‌دهد.
از ویژگی‌های مهم این دانشگاه، تنوع برنامه‌های تحصیلی و انعطاف‌پذیری در طول مدت زمان تحصیل است که امکان انتخاب متناسب با علاقه‌مندی‌ها و شرایط دانشجویان را فراهم می‌کند.
دانشجویان این دانشگاه می‌توانند در خوابگاه‌های دانشجویی یا در اقامتگاه‌های نزدیک به دانشگاه زندگی کنند. خوابگاه‌ها امکاناتی مانند سالن غذاخوری دارند که امکان صرف ناهار و شام در کنار سایر دانشجویان را فراهم می‌کند.
امکانات دانشگاه شامل کتابخانه، مجموعه‌های رایانه‌ای، تیم پزشکی مستقر در دانشگاه (همراه با خدمات مشاوره‌ای) است. علاوه بر این، خدمات دانشجویی دانشگاه طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های فوق‌برنامه را شامل می‌شود:
این ویژگی‌ها، دانشگاه محقق اردبیلی را به یکی از مراکز مهم علمی و فرهنگی شمال‌غرب ایران تبدیل کرده است.
رتبه در THE: [رتبه 1000-1200]
دانشگاه اصفهان در سال ۱۹۴۶ به عنوان «مؤسسه عالی پزشکی اصفهان» تأسیس شد. این مرکز آموزشی خیلی زود توسعه یافت و در سال ۱۹۵۰ با جابه‌جایی به محلی بزرگ‌تر و پذیرش دانشجویان بیشتر، به دانشگاه اصفهان تبدیل شد. این دانشگاه از همان ابتدا پیشگام پیشرفت‌های علمی در ایران و حتی در سطح جهانی در حوزه‌های علوم، علوم انسانی و مهندسی بوده است.
امروزه دانشگاه اصفهان مجموعه‌ای متنوع از دوره‌های کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری را در قالب ۱۲ دانشکده ارائه می‌دهد:
علاوه بر این، دانشگاه دارای مرکز آموزش زبان فارسی برای غیرایرانیان، کتابخانه مرکزی و آزمایشگاه مرکزی پژوهشی است.
سیاست پذیرش دانشجوی دانشگاه اصفهان بسیار گزینشی است؛ تنها افرادی که در ۱۰ درصد برتر کنکور سراسری (زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) قرار بگیرند امکان تحصیل در این دانشگاه را دارند.
پردیس اصلی دانشگاه در میدان آزادی شهر اصفهان واقع شده است و پردیس دیگری نیز در میرداماد، خوانسار (حدود دو ساعت و نیم فاصله) دارد. اصفهان سومین شهر بزرگ ایران است که در کنار رودخانه زاینده‌رود قرار گرفته؛ شهری که یک‌سو به رشته‌کوه‌های زاگرس و سوی دیگر به کویر مرکزی ایران می‌رسد. این شهر علاوه بر آثار تاریخی و معماری باشکوه ایرانی ـ اسلامی که قدمت بعضی از آن‌ها به هزاران سال می‌رسد، امروزه یک کلان‌شهر مدرن و پررونق است.
از میان فارغ‌التحصیلان برجسته این دانشگاه می‌توان به نصرت بوتو (بانوی اول پیشین پاکستان)، سید محمد خاتمی (رئیس‌جمهور پیشین ایران) و عطاءالله مهاجرانی (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشین ایران) اشاره کرد.
رتبه در THE: [رتبه 1000-1200]
دانشگاه حکیم سبزواری یک مرکز آموزش عالی دولتی در شهر سبزوار، شمال‌شرق ایران است.
این دانشگاه در سال ۱۹۷۳ میلادی (۱۳۵۲ شمسی) با نام «دانشگاه کار» تأسیس شد، اما در جریان انقلاب اسلامی برای حدود هشت سال تعطیل بود. در سال ۱۹۸۷ (۱۳۶۶) فعالیت خود را به عنوان یکی از شعب دانشگاه تربیت معلم تهران از سر گرفت و در ادامه به‌طور کامل مستقل شد.
در سال ۲۰۱۱ (۱۳۹۰) این دانشگاه به افتخار حاج ملاهادی سبزواری – فیلسوف و شاعر برجسته ایرانی در قرن نوزدهم – به نام کنونی «دانشگاه حکیم سبزواری» تغییر یافت.
امروزه این دانشگاه در رشته‌های متنوعی در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی پذیرش دانشجو دارد؛ از جمله:
امکانات دانشگاه:
این دانشگاه هم‌اکنون حدود ۸۲۰۰ دانشجو دارد که بخشی از آنان دانشجویان بین‌المللی هستند. در سال‌های اخیر نیز مرکزی برای آموزش زبان فارسی راه‌اندازی کرده است که برای دانشجویان غیرایرانی اجباری است.
ویژگی پذیرش دانشجویان بین‌المللی:
دانشگاه حکیم سبزواری با ترکیب امکانات آموزشی، پژوهشی و رفاهی مناسب، جایگاه ویژه‌ای در میان دانشگاه‌های منطقه شمال‌شرق ایران دارد.
رتبه در THE: [رتبه 1200-1500]
دانشگاه یزد در سال ۱۹۷۶ میلادی (۱۳۵۵ شمسی) تأسیس شد و یک مرکز آموزش عالی دولتی و غیرانتفاعی در شهر یزد و استان یزد است.
این دانشگاه طیف گسترده‌ای از رشته‌های تحصیلی را در مقاطع مختلف ارائه می‌دهد، از جمله:
پذیرش در دانشگاه یزد از طریق آزمون ورودی سراسری انجام می‌گیرد.
ویژگی‌ها و امکانات دانشگاه:
شهر یزد:
یزد شهری تاریخی با معماری منحصربه‌فرد در دل کویر است. بادگیرها، خانه‌های خشتی، مساجد باشکوه، معابد زرتشتی، مسجد جامع با کاشی‌کاری‌های ایرانی و بلندترین مناره‌های کشور از ویژگی‌های معماری این شهر هستند. صنعت نساجی و بافت ابریشم نیز از دیرباز شهرت جهانی داشته است.
یزد به‌عنوان یکی از معدود شهرهای بزرگ خشتی جهان، در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد
رتبه در THE: [رتبه 600-800]-به دلیل نبود امتیازات در سال های قبل از 2025 در رتبه بندی جایگاه مشخصی ندارد.
آموزش عالی در استان گلستان برای نخستین بار در سال ۱۹۵۷ میلادی (۱۳۳۶ شمسی) با تأسیس «مدرسه عالی جنگل‌داری و مرتع‌داری» آغاز شد. این مرکز در طول سال‌ها توسعه یافت و سرانجام در سال ۲۰۰۸ میلادی (۱۳۸۷ شمسی) با تفکیک سه دانشکده از آن، دانشگاه گلستان به‌طور رسمی تأسیس شد.
ساختار آموزشی:
پژوهش و نوآوری:
امکانات:
رتبه در THE: [رتبه 600-800]
دانشگاه سمنان در سال ۱۹۷۵ میلادی (۱۳۵۴ شمسی) با عنوان «مرکز آموزش عالی سمنان» و با حدود ۵۰۰ دانشجو تأسیس شد. این مرکز در سال ۱۹۸۹ با ایجاد رشته‌های مهندسی عمران و مهندسی الکترونیک گسترش یافت و در نهایت در سال ۱۹۹۴ (۱۳۷۳ شمسی) به دانشگاه سمنان ارتقا پیدا کرد.
این دانشگاه در شهر سمنان، مرکز استان سمنان و در شمال نیمه‌خشک ایران قرار دارد. سمنان در مسیر تاریخی جاده ابریشم واقع شده و سنت‌های محلی خاصی دارد؛ از جمله تعداد زیاد نانوایی‌های زنانه. همچنین، استان سمنان محل اصلی سایت پرتاب فضایی ایران است.
ویژگی‌ها و امکانات دانشگاه:
پژوهش و نوآوری:
دانشگاه هنر پارس یکی از دانشگاه‌های خصوصی معتبر در حوزه هنر و معماری است که در سال ۲۰۱۳ میلادی (۱۳۹۲ شمسی) تأسیس شد. این دانشگاه اگرچه به دلیل تازه‌تأسیس بودن در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی معتبر مانند THE حضور ندارد، اما در مدت کوتاه فعالیت خود توانسته جایگاه قابل‌توجهی در میان دانشگاه‌های خصوصی کشور به دست آورد.
ویژگی‌های دانشگاه هنر پارس:
رشته‌ها و امکانات
هرچند مدرک این دانشگاه اعتبار و سابقه دانشگاه‌های دولتی مثل تهران یا تبریز رو نداره، اما برای علاقه‌مندان به یک فضای مدرن، خصوصی و تمرکز بر جنبه‌های کاربردی معماری گزینه جذابیه.
بسیاری از دانشجویان معماری این دانشگاه در کنار تحصیل، در دفاتر معماری و طراحی داخلی تهران مشغول به کار می‌شوند.
با نگاهی به فهرست ۱۰ دانشگاه برتر معماری ایران بر اساس رتبه‌بندی THE، می‌توان به چند نکته جالب توجه رسید:
رشته معماری در ایران از جایگاهی ویژه برخوردار است و دانشگاه‌های متعددی در سراسر کشور امکان تحصیل در این حوزه را فراهم کرده‌اند. همان‌طور که دیدیم، دانشگاه‌های باسابقه‌ای مانند تهران، تبریز و شیراز همچنان به‌عنوان قطب‌های اصلی آموزش معماری شناخته می‌شوند؛ در حالی که دانشگاه‌های منطقه‌ای مثل یزد، سمنان و کاشان نیز توانسته‌اند جایگاهی ارزشمند در میان برترین‌ها به دست آورند. حتی دانشگاه‌های تازه‌تر مانند محقق اردبیلی یا حکیم سبزواری نشان می‌دهند که معماری در ایران محدود به چند شهر بزرگ نیست و در سراسر کشور فرصت‌های تحصیلی مناسبی وجود دارد.
در نهایت انتخاب بهترین دانشگاه معماری به شرایط شخصی شما بستگی دارد: رتبه کنکور، علاقه‌مندی‌ها، موقعیت جغرافیایی، امکانات دانشگاه و اهداف شغلی آینده. بنابراین پیش از تصمیم‌گیری، بهتر است علاوه بر رتبه‌بندی‌ها، به عوامل فردی و نیازهای خودتان نیز توجه داشته باشید
اطلاعات ارائه‌شده در این مقاله بر اساس داده‌های موجود از رتبه‌بندی Times Higher Education (THE) و منابع عمومی گردآوری شده است. توجه داشته باشید که رتبه‌بندی‌ها ممکن است در هر سال تغییر کنند و شرایط دانشگاه‌ها نیز بسته به سیاست‌های آموزشی و امکانات آن‌ها دستخوش تغییر شود. بنابراین این مقاله صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی و راهنمایی اولیه دارد و توصیه می‌شود پیش از انتخاب نهایی، از منابع رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وب‌سایت‌های رسمی دانشگاه‌ها برای دریافت آخرین اطلاعات استفاده کنید.
منابع این مقاله : Times Higher Education home | Times Higher Education (THE)
گردآوری این مقاله توسط تحریریه آرک ملی صورت گرفته است.
نظر کاربران
ثبت نظر