معماری در ایران سابقه‌ای هزارساله دارد و همواره بازتابی از فرهنگ، اقلیم و شیوه زندگی مردم این سرزمین بوده است. در سال‌های اخیر، نسل جدیدی از معماران ایرانی توانسته‌اند با رویکردی نوآورانه و در عین حال وفادار به زمینه بومی، توجه جامعه معماری جهان را به خود جلب کنند. پروژه‌های آنان نه‌تنها در شهرهای مختلف ایران مورد توجه قرار گرفته، بلکه در مجلات معتبر بین‌المللی منتشر شده و موفق به دریافت جوایزی همچون آقاخان و RIBA شده‌اند.
این مقاله با هدف معرفی برترین استودیوهای معماری ایران با عنوان 10 استودیوی معماری برتر ایران تهیه شده است؛ دفاتری که با خلاقیت و نگاهی تازه، مسیر معماری معاصر کشور را شکل داده‌اند. معیار انتخاب این استودیوها بر پایه افتخارات جهانی، نوآوری در طراحی، کیفیت اجرا و تأثیرگذاری اجتماعی و فرهنگی بوده است. در ادامه، با ده استودیوی شاخص معماری ایران آشنا می‌شویم که هرکدام با پروژه‌های برجسته خود سهمی مهم در تعریف دوباره هویت معماری ایرانی در جهان داشته‌اند.
وقتی صحبت از «بهترین» می‌شود، معیارهای مشخصی لازم است تا انتخاب‌ها تنها بر اساس سلیقه نباشد. در این مقاله استودیوهایی معرفی شده‌اند که بر اساس چهار شاخص اصلی انتخاب شده‌اند:
این معیارها نشان می‌دهد استودیوهای معرفی‌شده نه‌تنها در سطح ملی، بلکه در سطح جهانی شناخته شده‌اند.
محمد خاوریان (متولد ۱۹۸۳) معمار ایرانی است. او در سال ۲۰۱۱ از دانشگاه هنر تهران فارغ‌التحصیل شد و در سال ۲۰۱۳ دفتر شخصی خود با نام Khavarian Architects را تأسیس کرد. وی موفق به کسب جوایز معتبری از جمله مسابقه بین‌المللی ایستگاه مترو دانشگاه تبریز، مسابقه ساختمان مرکزی قزوین گلس، مسابقه ساختمان اداری IMPI و همچنین جایزه هنر معماری برای مدرسه جیرفت و چندین رقابت دیگر شده است.
«معماری همچون بستری از روایت‌های ترکیبی تصور می‌شود که بر اساس آن می‌توان واقعیت‌های آینده را ساخت.» محمد خاوریان بیش از هفتاد معمار و طراح ایرانی را در تیم خود دارد که در نقاط مختلف جهان با هم همکاری می‌کنند.
محمد خاوران با رویکردی عمیق و متمرکز، فرایندی را دنبال می‌کند که فراتر از مرزهای تولید صرفِ معماری می‌رود تا به راه‌حل‌هایی خاص و غیرمنتظره برسد. این رویکرد در پی درگیر کردن مردم و فرهنگ‌ها، فناوری‌ها و مصالح، روان‌شناسی و تجربه‌های انسانی است و معماری را همچون ساختاری اجتماعی و پیونددهنده می‌بیند.
او معماری را همچون شبکه‌ای از روایت‌های ترکیبی می‌بیند که می‌توان از دل آن واقعیت‌های آینده ـ چه مفهومی، چه فضایی و چه تجربی ـ را ساخت. این نگرش، جست‌وجویی مداوم برای کشف ظرفیت‌های جدید و خلق راه‌حل‌های غیرمنتظره‌ای است که در زندگی مردم و شهرها جاری شود.
«آثار ما از سازه‌هایی که هویت شهری می‌سازند تا ساختمان‌های فرهنگی را در بر می‌گیرد.»
کارهای محمد خاوران طیف وسیعی دارد؛ از سازه‌های شاخص شهری گرفته تا پروژه‌های فرهنگی. از جمله پروژه‌های او می‌توان به Guardian Art Center در پکن، مجموعه چندمنظوره DUO در سنگاپور، و برج MahaNakhon در بانکوک اشاره کرد که همگی در حال ساخت هستند. همچنین پروژه‌های دیگری در دست توسعه دارد، از جمله Angkasa Raya در کوالالامپور (در انتظار آغاز ساخت)، یک پروژه مسکونی در سواحل جنوب چین، بازآفرینی گسترده شهری در مرکز شنژن، و یک برج مسکونی مرتفع در مرکز ونکوور.
از طریق Studio Mohammad Khavarian، این دفتر در پروژه‌ها و مداخلات غیرمعماری نیز فعالیت می‌کند؛ از طراحی نمایشگاه‌های هنری و چیدمان‌های فرهنگی گرفته تا طراحی گرافیک و هویت بصری، طراحی تعاملی و تجربه کاربر، و همچنین پژوهش‌های موضوعی و تحلیل‌های فرهنگی. این فعالیت‌ها هم در راستای آثار معماری محمد خاوران انجام می‌شود و هم به‌عنوان مطالعات مستقل در زمینه شهرسازی، طراحی و نوآوری.
ما دوست داریم بسازیم و به واقعیت باور داریم. اما هم‌زمان به امکان‌ها نیز باور داریم. ما بدیل‌ها را تصور میکنیم و داده‌های موجود را دوباره می‌اندیشیم. ما در جست‌وجوی معنا هستیم. معماری را همچون مکانی برای زیستن، همچون ساختاری اجتماعی و فضایی برای زندگی انسان می‌بینیم. زیبایی را هم در خامی و هم در ظرافت، هم در بی‌مادی و حتی در یادمان‌ها جست‌وجو میکنیم.
ما به این علاقه‌مندیم که معماری چگونه خاطره می‌سازد و چگونه روایت خلق می‌کند؛ به داستان‌هایی که می‌توان در فضاهای ساخته‌شده تصور کرد و آنها را زندگی کرد. طراحی تنها ابزاری است که از آن استفاده میکنیم، اما محتوای کار ما نیست. معماری باید میان ساکنان خود، میان طراحان و خیال‌پردازانش، میان فرهنگ‌ها و طبیعت، میان فناوری و مصالح، میان روان‌شناسی و تجربه‌ها پیوند برقرار کند.
ما از پیچیدگی الهام می‌گیریم؛ از زیبایی و آزادی آن، از ماهیت زیرسؤال‌برنده‌اش، و از ناتوانی‌اش در تعریف‌شدن به‌طور کامل. اما هم‌زمان به وضوح، به منطق و استدلال قوی و به درک عمیق از هر مسئله‌ای متعهدیم. ما حرفه‌ای هستیم، اما پیش‌فرض‌های خودمان را هم زیر سؤال می‌بریم. فقط آنچه را که شنیدنش خوشایند است نمی‌گوییم، بلکه سعی میکنیم آنچه لازم است دانسته شود را آشکار کنیم.
ما تنها ناظر یا تحلیلگر نیستیم، بلکه درگیر می‌شویم و مشارکت میکنیم. ما هم‌زمان با تغییر محیط، موضع خود را نیز تغییر می‌دهیم. معماری درباره مسئولیت است و نیازمند بیشترین میزان تعهد به واقعیت‌ها و خیال‌ها، و به فرایندی دشوار و پیچیده است. ذهن و تجربه ما ترکیبی از فرهنگ‌ها و زمینه‌های مختلف است. برایمان مهم است که چه چیزی می‌توانیم بیاموزیم و موقعیت ما چگونه می‌تواند میان واقعیت‌های متنوع جهان پیوند ایجاد کند.
ما بیشتر درگیر اکتشاف استراتژی‌ها هستیم تا اجرای روش‌ها و الگوهای از پیش تعیین‌شده. دانش برایمان به‌اندازه توانایی اندیشیدن دوباره و متفاوت اهمیت دارد. ما به شهودمان باور داریم و آن را برای هر کاری که انجام می‌دهیم بنیادی‌ترین اصل می‌دانیم.
این جایزه از سوی مؤسسه سلطنتی معماران بریتانیا (RIBA) به پروژه “Jahad Metro Plaza” در تهران اهدا شد، که توسط KA Architecture Studio طراحی شده بود. این پروژه با تبدیل ورودی یک ایستگاه مترو به یک فضای عمومی دعوت‌گر، به‌عنوان نمونه‌ای شاخص از طراحی معماری با تأکید بر تعامل، بافت محلی و استفاده از مصالح بومی شناخته شد.
در دوره شانزدهم جایزه آقاخان معماری (۲۰۱۳–۲۰۲۵)، پروژه Jahad Metro Plaza نیز یکی از هفت اثر برتر انتخاب‌شده بود که سهمی از ۱ میلیون دلار جایزه این دوره را به‌خود اختصاص داد. این جایزه برای پروژه‌هایی اهدا می‌شود که علاوه بر کیفیت معماری، در زمینه تعامل اجتماعی، استفاده از مصالح محلی و تأثیر فرهنگی و اقلیمی برجسته باشند
برنده جایزه RIBA Excellence Award 2024
برنده در بخش حمل‌ونقل (Transport) جایزه Dezeen Award 2023
فینالیست جشنواره بین‌المللی معماری (World Architecture Festival) 2023 در بخش ساختمان‌های عمومی (Civic Category)
برنده جایزه بهترین طراحی مفهومی سال (Concept Design of the Year) در جوایز معماری خاورمیانه (Middle East Architecture Award) سال 2019
علیرضا تغابنی که به‌عنوان معمار فعالیت می‌کند، دفتر معماری دیگر (Next Office) را در سال ۱۳۸۳ تأسیس کرد. او همچنین نقاش و دارای مدرک دکتری در رشته معماری است. علیرضا تغابنی یکی از نویسندگان فعال در مجلات و نشریات معماری و شهرسازی ایران است و در عین حال، به‌عنوان مدرس و شریک در کانون معماران معاصر ایران فعالیت می‌کند؛ نهادی خصوصی که یک برنامه آموزشی جایگزین در حوزه معماری ارائه می‌دهد.
دفتر معماری دیگر که در تهران مستقر است، به دنبال ارائه جایگزینی معاصر برای معماری سنتی ایران می‌باشد و پروژه‌های خود را با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی، اقتصادی، اجتماعی-سیاسی و فرهنگی طراحی می‌کند. فعالیت‌های این دفتر شامل طیف وسیعی از خانه‌های تک‌واحدی گرفته تا مجتمع‌های مسکونی، تجاری و چندمنظوره بزرگ و همچنین طرح‌های جامع شهری است. در طول یک دهه گذشته، این دفتر جوایز متعددی از جشنواره‌ی “معمار”، یکی از معتبرترین جوایز ملی معماری در ایران که به‌صورت سالانه برگزار می‌شود، کسب کرده است و به یکی از دفاتر برتر معماری در کشور تبدیل شده است.
WAF 2014 – فهرست نهایی (Shortlisted) در بخش ساختمان‌های مسکونی: خانه شریفی‌ها
جایزه معمار ۲۰۱۳ – برنده در بخش ساختمان‌های مسکونی
جایزه MEA 2014 – برنده، خانه شریفی‌ها
جایزه سالانه مجله Architecture and Building 2011 – رتبه اول در بخش ساختمان‌های مسکونی، خانه شریفی‌ها
WAF 2023 – برنده در بخش مرکز اجتماعی روستای مرزی – حاشیه
ZAV Architects (طراحان و بناکنندگان زاو)، یک دفتر معماری مستقر در تهران است که در سال ۲۰۰۶ توسط محمدرضا قدوسی و پارسا اردم تأسیس شد. این دفتر شهرت خود را مدیون رویکردی تحقیق‌محور و متمرکز بر استفاده از منابع محلی، نیروی کار بومی و خلق فضاهای تطبیق‌پذیر و خودپایدار است. تمرکز آنها بر فرآیند طراحی، مشارکت اجتماعی در ساخت و توجه به بستر فرهنگی باعث شده پروژه‌هایشان تابعی از محدودیت‌های محیطی باشند و در عین حال راه‌حل‌های خلاقانه‌ای خلق کنند.
پروژه‌های شاخص ZAV همچون Majara Residence در جزیره هرمز، Typeless Building، Farsh Film Studio، Habitat for Orphan Girls، Rong Cultural Center, و Baba Beski Tomb شناخته شده‌اند. این آثار تجسمی از تعهد به هویت بومی، پایداری و طراحی موقعیت‌محور هستند.
یکی از نمونه‌های شاخص، Majara Residence است؛ مجموعه‌ای اقامتی با استفاده از تکنیک «سوبرادوب» که شامل حدود ۲۰۰ گنبد رنگی در جزیره هرمز می‌شود. طراحی این پروژه با مشارکت مردم محلی و مصالح بومی انجام شده و توانسته جوایز بین‌المللی مهمی مانند ArchDaily Building of the Year 2021، Golden Award at Taipei International Design Award و دومین جایزه در بخش ساختمان‌های عمومی Memar Award را کسب کند . طراحی گنبدها با الهام از چشم‌انداز رنگارنگ هرمز و با تکنیک‌هایی قابل فهم برای بومیان، هم خانوادگی و هم ماندگار شده است.
در پروژه دیگری به نام Typeless Building یا مرکز مهارت‌های دستی، ZAV با استفاده از مصالح دورریز و سبک ساخت‌های کم‌فن‌آوری، الگویی از معماری اقتصادی چرخه‌ای را ارائه داده که امکان بازسازی و انطباق در آینده را فراهم می‌کند.
دفتر Farsh Film Studio (داشته‌شده در تهران) پاسخی هنرمندانه به بازتبدیل و احیای بناهای قدیمی است و جایزه AR New into Old Award 2021 را به خود اختصاص داده. همچنین پروژه Habitat for Orphan Girls که در خانسار انجام شد، با هدف تبدیل یک خوابگاه سنتی به فضای خانگی و صمیمی و تغییر نگاه جامعه نسبت به کودکان بی‌سرپرست، موفق به دریافت جایزه معتبر AR House Award در سال ۲۰۱۸ شد.
در بخش Rong Cultural Center در جزیره هرمز، ZAV با اتکاء به مصالح ساده، مشارکت محلی و خاک فشرده (rammed earth)، پروژه‌ای چندمنظوره شکل داده که ترکیبی از فرهنگ محلی، پایداری و مشارکت شهروندی است و موفق به کسب جایزه Dezeen Awards 2019 شد
ASA North، دفتر معماری به‌سرپرستی احمدرضا شریکر ـ معماری ایرانی-اتریشی با دفتر مرکزی در نیویورک و نمایندگی فعال در تهران ـ با رویکردی پژوهش‌محور و حساسیت ویژه به بستر تاریخی و فرهنگی تهران شناخته می‌شود. این دفتر در بازسازی و جان‌بخشی به معماری صنعتی و تاریخی شهر، سرآمد است و پروژه‌ای شاخص‌تر از کارخانه آرگو (Argo Factory) کمتر یافت می‌شود.
در قلب تهران، کارخانه‌ی قدیمی تولید آبجو از دهه‌ی ۱۹۷۰ به حال خود رها شده بود تا اینکه بنیاد پژمان آن را به‌عنوان مکان موزه‌ای معاصر انتخاب کرد. طراحی بازسازی این ساختمان با هدف تبدیل آن به اولین موزه خصوصی هنر معاصر پس از انقلاب ۱۳۵۷ توسط ASA North انجام شد.
شرکر و تیمش با حفظ دیوارهای آجری باربر و افزودن فونداسیون جدید، پنج سقف بتنی شناور را به‌عنوان «کلاهک‌های معماری» طراحی کردند. این سقف‌ها با الهام از فرم سقف‌های رایج در بافت تاریخی تهران، حدود ۵۰ سانتی‌متر بالاتر از دیوارها قرار گرفتند و نور طبیعی را به داخل گالری‌ها می‌رسانند.
محل اولیه حدود ۴۸۰ متر مربع بوده که پس از بازسازی حدود ۸۵ درصد گسترش یافته و به ۱۸۹۰ متر مربع رسیده است. اکنون موزه شامل شش فضای گالری، کتابخانه، سالن‌نمایش، اقامتگاه هنرمندان، فروشگاه هنری، یک بار غیرالکلی و تراس VIP با چشم‌انداز مشرف به تهران است.
ASA North معماری را فراتر از کارکرد صرف می‌بیند؛ آنها با احترام به ساختار تاریخی و خلق فرم‌های جدید، فضایی زنده ایجاد می‌کنند. ایده‌ی سقف‌های شناور نمایانگر پیوند بین سنت و نوآوری است. در کنار آن، این دفتر با حساسیت به مصالح و جو فرهنگی پروژه، موفق به خلق محیطی شده که هم برای هنرمند و هم برای مخاطب معاصر جذاب است.
ASA North با بازآفرینی متمایز کارخانه آرگو، نشان داده است چگونه معماری می‌تواند پلی باشد بین گذشته و آینده؛ با حفظ هویت تاریخی و خلق فضای فرهنگی نوآورانه. این پروژه، نه‌تنها به‌عنوان یک مرکز هنری مهم در تهران مطرح شده، بلکه در سطح بین‌المللی نیز با دریافت جوایز معتبر، توجه جهانیان را به معماری معاصر ایران جلب کرده است.
Hooba Design Group توسط هومان بالازاده (متولد ۱۹۷۸) تأسیس شده است. او پس از دریافت مدرک کارشناسی ارشد معماری در سال ۲۰۰۳، در دفتر برجسته Shirdel & Partners مشغول به کار شد. نهایتاً در سال‌های ۲۰۰۷–۲۰۰۹، دفتر خود را با هدف توسعه پروژه‌هایی در هماهنگی با ویژگی‌های فرهنگی و جغرافیایی محل‌شان تأسیس کرد.
این دفتر در زمینه‌هایی مانند نور، رنگ، ارتباط معماری با شهر، مصالح و نمودهای فضایی در معماری ایرانی فعالیت دارد. هر پروژه برایشان بستری برای پژوهش و بازتعریف عناصر بومی است.
چند نمونه برجسته از پروژه‌های انجام‌شده توسط این دفتر عبارت‌اند از:
دفتر معماری Olgoo Architecture Office که به‌طور غیررسمی با نام Olgooco نیز شناخته می‌شود، در سال ۲۰۰۷ توسط مهران خوشرو در تهران تأسیس شد. این دفتر با رویکردی تحقیق‌محور و تمرکز بر درک عمیق «سؤال» یا پرسشی که هر پروژه ارائه می‌دهد، معروف است. مرحله‌ی تحقیق و بررسی زمینه، برنامه، بستر فرهنگی و مصالح، در فرآیند طراحی آنها نقش محوری دارد.
Olgoo به فضاها به‌عنوان محیط‌هایی الهام‌بخش و پیونددهنده نگاه می‌کند. تمرکزشان بر این است که داستان پشت هر پروژه را کشف کنند و با همکاری نزدیک با کارفرما، مشاوران و جامعه، فضایی بسازند که هم خاص و هم کاربردی باشد.
در این پروژه، یک ساختمان بتنی ۳۵ ساله دوباره احیا شد. با افزودن پوسته‌ای سفید رنگ و انتقال کاربران به فضای میان ساختار قدیمی و اجزای معاصر سفید، دفتر توانست یک نمونه از احیای شهری با حداقل تولید زباله ساختمانی ارائه دهد. پوسته‌ای آلومینیومیِ متحرک نور و دید را کنترل کرده و محیطی منعطف ایجاد می‌کند.
ساختمانی چهارطبقه با ترکیب عملکرد اداری و تحقیقاتی که با یک برش مورب، فضایی سبز—زمستان‌گَرد—ایجاد کرده و نمای دوبل از پلی‌کربنات و پنل گچی برای پاسخ به چالش‌های اقلیمی بهره می‌برد.
یک پروژه مسکونی بزرگ با ۶۴ واحد در فضایی قدیمی و باغ‌مانند. بدون قطع درختان، دو جرم مستقل طراحی شد که با سیستم آبیاری خودکار و باغچه‌های طبقه‌ای، حریم خصوصی و میکرواقلیم ویژه‌ای ایجاد می‌کند. بام با فضای سبز، زمین بازی و کشت سبزیجات، محیطی شهری و در عین حال طبیعی فراهم آورده است.
این پروژه پیشنهادی ضد تراکم‌زدایی شهری است. سه فضای غارگونه ۷۰ متر مربعی پیرامون حفره‌ای مرکزی طراحی شده‌اند: یکی برای خواب، دیگری برای فضای مشترک و سومی برای استخر. این طراحی باعث جدایی فضاهای خصوصی و عمومی و تجربه‌ای متفاوت از زندگی مشترک و طبیعت‌گرایانه شده است.
بازآفرینی فضای صنعتی: با پوشاندن کل ساختار با یک پوسته سفید که مفهوم “جعبه در جعبه” را نمایان می‌کند، فضای اداری داخل انبار قرار دارد و تجربه‌ای متحدالشکل و رمزآلود از فضا ارائه می‌شود. تنها رنگ‌های واقعی از گیاهان و سرامیک‌های کارخانه تأمین می‌شود.
Ashari Architects and Associates، موسس آن امیرحسین اشعری، از سال ۲۰۰۵ در شیراز فعالیت حرفه‌ای را آغاز کرده است. این دفتر با تمرکزی تجربی بر معماری و طراحی، در طی دو دهه بیش از ۲۰۰ پروژه طراحی و اجرا کرده است: شامل معماری، طراحی داخلی، و طراحی منظر در مقیاس‌هایی از ساختمان‌های مسکونی و تجاری تا فرهنگی و تفریحی.
تجربه‌گرایی، طنین احساسی در معماری، و بهره‌گیری از توانمندی‌های هر پروژه برای خلق تجربه‌ای تازه، از ویژگی‌های شاخص در آثار Ashari است.
این آپارتمان مسکونی ۷۸۰ مترمربعی در بافتی شامل خانه‌های تک‌واحدی قرار دارد. اشعری با ایجاد فرو رفتگی‌ها و شکست‌های نرم در حجم، تلاش کرده ساختاری سه‌طبقه را هماهنگ با آسمان‌نمای همسایگان طراحی کند. فرم خمیده در گوشه‌ها، پیوستگی با بافت را حفظ کرده و حس هویتی مستقل ایجاد می‌کند.
پوسته‌ای در نمای غربی، الهام‌گرفته از رقص برگ‌های درختان در باد، نقش محافظتی و زیبایی نیز دارد و فضای تراس‌ها را خصوصی و دلپذیر می‌سازد. بام ساختمان، با فضای سبز، باغچه‌های کوچک و محل بازی، به سکونتگاه جان‌دار تبدیل شده است.
این پروژه در ورودی غربی شیراز قرار دارد. در طراحی‌اش، طبقه زیرین به‌کاربری تجاری و طبقات فوقانی مسکونی است. پایه ساختمان با فرم ساده و رنگ خنثی با پیاده‌رو هماهنگ شده و به‌واسطه پنجره‌ها، برخوردی دوستانه با عابران دارد. در طبقات بالا، با ایجاد جداره‌ای متخلخل از واحدهای بتنی مجوف، حرکت نور و حُرکتی در نما فراهم شده است.
این نمازخانه در نزدیکی آرامگاه حافظ طراحی شده است. با استفاده از آجر در الگوی “فخروند مدرن”، حجمی ساده و مکعبی شکل طراحی شده است. نمای آجر با الگوی مدولار سوراخ‌دار، فضایی شاعرانه ایجاد می‌کند که نور را به‌زیبایی به داخل می‌تاباند – در روز به صورت بازتاب نور در فضا، و در شب به‌عنوان نوری خارجی در محیط اطراف.
دفتر RYRA Studio، واقع در تهران، در سال ۲۰۰۰ توسط فریناز رضوی نیکو و عباس ریاحی‌فرد تأسیس شد. این دفتر معماری-طراحی خدمات کامل ارائه می‌دهد و در زمینه‌های مسکونی، فرهنگی، سازمانی، و تجاری فعالیت دارد. آنها با تأکید بر استفاده از مصالح نوآورانه، ساختارهای پیشرفته، فناوری‌های پایدار و طراحی دقیق، پروژه‌های خود را از مرحله مفهومی تا ساخت به‌طور جامع دنبال می‌کنند.
رویکرد طراحی این تیم، تلفیقی از تحلیل دقیق سایت، نظم فضایی باز، و جزئیات مصالح با کیفیت است. طرح‌ها فرم‌هایی مجسمه‌وار هستند که با محیط طبیعی و ساختار اطراف هماهنگ می‌شوند.
یکی از شاخص‌ترین آثار این دفتر، Barin Ski Resort در نزدیک پیست شمشک (دومین پیست اسکی بزرگ ایران)، است. این مجتمع ده‌طبقه در سال ۲۰۱۱ ساخته شد و دارای ۶۷ واحد اقامتی با اندازه‌های متنوع از استودیو تا پنت‌هاوس است.
در آغاز پروژه، سازه‌ای مکعبی ساده تا سقف ساخته شده بود. اما معماران معتقد بودند این فرم با کوه‌های انختی جاه‌طلبانه همخوانی ندارد، بنابراین تصمیم گرفتند ساختمان را به فرم ارگانیک شبیه به “توده سنگ یخ‌زده” تغییر دهند که گویی در دامنه کوه ذوب شده است.
فضاهای داخلی شبیه غار هستند و حس گرما و آرامش پس از یک روز اسکی ایجاد می‌کنند. پنجره‌ها به شکل سنگ‌ریزه طراحی شده‌اند تا دیدی زیبا به کوهستان پوشیده از برف داشته باشند و رابطه‌ای طبیعی با محیط پیرامون برقرار کنند.
از پروژه‌های مطرح دیگر RYRA می‌توان به Sipan Residential Building (تهران، ۲۰۱۴) اشاره کرد؛ ساختمانی مسکونی ۱۲٬۶۰۰ مترمربعی که با هدف حفظ حریم خصوصی و نورگیری بهینه طراحی شده و از سنگ طبیعی برای انسجام با محیط بهره می‌برد.
RYRA Studio جوایز متعددی کسب کرده است؛ از جمله International Architecture Awards توسط موزه شییکاگو (۲۰۱۱، ۲۰۱۲)، World Architecture News (۲۰۱۱)، و World Architecture Festival (۲۰۱۰). همچنین در رتبه‌بندی‌های معتبر معماری ایران مانند “۳۰ دفتر برتر معماری ایران” در رتبه‌های برتر قرار دارند و پروژه‌هایی چون ساختمان ولی‌عصر نیز در WAF عنوان بهترین دفتر کار سال را کسب کرده‌اند
Davood Boroojeni Office، به ریاست داوود بروجنی، دفتری فعال در معماری صنعتی و پروژه‌های شهری در ایران است. این گروه معماری طی بیش از ۱۵ سال تجربه، در تمام مراحل پروژه—از طراحی اولیه تا اجرا و ارائه فنی—حضور داشته و به‌دلیل تمرکز بر کیفیت ارتباطات، جزئیات ساخت و دیالوگ مستمر با کارفرما و تیم‌های مهندسی شناخته می‌شود.
New Wave Architecture، تأسیس‌شده در سال ۲۰۰۶ در تهران توسط لیدا الماسیان و شاهین حیدری، یکی از دفاتر پیشرو در طراحی معماری معاصر ایران به‌شمار می‌رود. این مؤسسه با تیمی متشکل از حدود ۱۵۰ نفر، تا کنون بیش از ۱۲۰ پروژه در حوزه‌های متنوعی چون ساختمان‌های آموزشی، مراکز درمانی، مسکونی، تجاری و فرهنگی طراحی و اجرا کرده است.
رویکرد کلی «موج نو» در پی ایجاد زبانی جهانی برای معماری امروزی ایران است—بهره‌گیری از ایده‌های نوآورانه در فضاهایی متمایز که هم بر جنبه‌های زیبایی‌شناختی و انسانی تأکید دارند و هم به ارتباطات جهانی اهمیت می‌دهند.
یکی از شاخص‌ترین آثار این دفتر، پروژه‌ی سالن آمفی‌تئاتر و کتابخانه مرکزی دانشگاه سمنان است. این پروژه از سال ۲۰۰۷ آغاز و در سال ۲۰۲۳ با مساحتی حدود ۱۴٬۰۰۰ متر مربع تکمیل شد.
طراحی این مجموعه شامل دو حجم مستقل—کتابخانه و آمفی‌تئاتر—است که با راهرویی به هم متصل شده‌اند و نور طبیعی را به‌وفور در فضای داخلی فراهم می‌کنند.
نما با الگوهای ایرانی سنتی در قالب ربان‌ها و گشایش‌های سه‌گوش نامنظم با رنگ فیروزه‌ای (Turquoise) طراحی شده که هم با هویت هنری ایران ارتباط دارد و هم نور طبیعی را تنظیم می‌کند. سطوح داخلی پیوسته—از کف تا دیوار و سقف—مرز بین داخل و بیرون را محو کرده و حس فضایی همگرایانه و دعوت‌کننده ایجاد می‌کند. پله‌های مرکزی ساختمان نمای فوق‌العاده‌ای از فضای دانشگاه ارائه می‌دهند و این مکان را برای تعامل جمعی و تبادل آگاهی، به نقطه‌ای نمادین تبدیل کرده‌اند.
علاوه بر پروژه دانشگاه سمنان، دفتر “موج نو” در زمینه‌های مختلف معماری فعالیت گسترده‌ای داشته است؛ از جمله طراحی مراکز درمانی، اماکن تفریحی، مجتمع‌های مسکونی و غرفه‌ی ایران در اکسپو ۲۰۱۵ میلان.
آنها در رتبه‌بندی «30 دفتر برتر معماری ایران» از سوی منابع معتبر، رتبه‌های بالایی کسب کرده‌اند. برخی پروژه‌های مهم آنها عبارت‌اند از:
معماری معاصر ایران طی دو دهه اخیر توانسته جایگاه ویژه‌ای در سطح منطقه و حتی جهان پیدا کند. دفاتر معماری همچون استودیو کا، نکست‌آفیس، زاو، هووبا، ASA North، اشعری، RYRA، دفتر داوود بروجنی، New Wave Architecture و Olgoo هر کدام با رویکردی منحصربه‌فرد، سهم مهمی در بازتعریف معماری ایران ایفا کرده‌اند.
برخی با احیای سنت‌های بومی و بازخوانی آن در قالب‌های مدرن، برخی با تمرکز بر پایداری و نوآوری تکنولوژیک، و برخی دیگر با خلق فرم‌های جسورانه و مفهومی، مسیر تازه‌ای برای معماری امروز ایران گشوده‌اند. حضور پررنگ در جشنواره‌های بین‌المللی همچون World Architecture Festival (WAF)، جوایز RIBA Excellence، و جوایز منطقه‌ای خاورمیانه، گواهی بر کیفیت و اثرگذاری این دفاتر است.
این معماران نشان می‌دهند که معماری ایران نه تنها به تاریخ و فرهنگ غنی خود متکی است، بلکه توانایی پاسخ‌گویی به چالش‌های معاصر—از جمله شهرنشینی، محیط زیست و نیازهای اجتماعی—را نیز دارد. در نتیجه، معرفی و تحلیل آثار این دفاتر فرصتی است برای شناخت بهتر چشم‌انداز معماری ایران، و مسیری روشن برای آینده‌ای که در آن معماری، زندگی روزمره و هویت فرهنگی را بیش از پیش به یکدیگر پیوند خواهد داد.
همچنین پیشنهاد میکنیم مقاله ۱۰ دانشگاه برتر معماری ایران در سال ۱۴۰۴ را نیز مطالعه نمایید.
نظر کاربران
ثبت نظر