وقتی صدای جیرجیر کفپوش خانه بلند می‌شود یا سیستم تأسیسات دچار مشکل می‌شود، معمولاً تصور می‌کنیم ساختمان ما دیگر قدیمی شده است. بسیاری از افراد خانه‌ای متعلق به دهه ۱۹۲۰ را «کهنه» و یک عمارت ویکتوریایی را «بسیار قدیمی» می‌دانند. اما اگر تاریخ چند هزار ساله سکونت انسان را در نظر بگیریم، این ساختمان‌ها در واقع بناهایی نسبتاً جدید هستند.
برای درک واقعی ماندگاری معماری باید به هزاران سال قبل بازگردیم؛ به خانه‌هایی که از دل جنگ‌ها، تغییر حکومت‌ها، بلایای طبیعی و تحولات تاریخی عبور کرده‌اند و همچنان پابرجا مانده‌اند. در ادامه با قدیمی‌ترین خانه‌های جهان آشنا می‌شویم؛ بناهایی که برخی از آن‌ها هزاران سال است در برابر گذر زمان مقاومت کرده‌اند.
قدمت: حدود ۳۷۰۰ سال پیش از میلاد
Knap of Howar در جزیره Papa Westray در مجمع‌الجزایر اورکنی قرار دارد و به‌عنوان قدیمی‌ترین خانه سنگی حفظ‌شده در شمال اروپا شناخته می‌شود.
زمانی که این خانه ساخته شد، هنوز حدود هزار سال تا ساخت اهرام بزرگ جیزه باقی مانده بود. این مجموعه از دو ساختمان تشکیل شده که توسط یک راهروی کوتاه به یکدیگر متصل می‌شوند. دیوارهای سنگی آن همچنان بیش از ۱.۵ متر ارتفاع دارند و جالب‌تر اینکه بخشی از مبلمان سنگی داخلی نیز تا امروز باقی مانده است.
باستان‌شناسان معتقدند ساکنان این خانه‌ها کشاورزانی بودند که به پرورش گوسفند و گاو مشغول بودند.
قدمت: حدود ۳۱۸۰ سال پیش از میلاد
در همان منطقه اورکنی، مجموعه مشهور Skara Brae قرار دارد؛ سکونتگاهی که برای هزاران سال زیر تپه‌های شنی مدفون بود تا اینکه طوفانی شدید در سال ۱۸۵۰ بخش بزرگی از آن را آشکار کرد.
این مجموعه شامل هشت خانه متصل به یکدیگر است که از طریق گذرگاه‌های باریک به هم ارتباط دارند. کمبود چوب در این منطقه باعث شد ساکنان تقریباً تمام اجزای خانه، از تختخواب گرفته تا قفسه‌ها و محفظه‌های ذخیره‌سازی را با سنگ بسازند.
قدمت: حدود ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد
منطقه تاریخی Sassi di Matera مجموعه‌ای از خانه‌های غاری است که مستقیماً در دل سنگ‌های آهکی تراشیده شده‌اند.
اگرچه این خانه‌ها طی قرن‌ها بارها بازسازی و تغییر یافته‌اند، اما شواهد نشان می‌دهد سکونت در این غارها از دوران پارینه‌سنگی (Paleolithic: دوره‌ای از تاریخ بشر که با استفاده از ابزارهای سنگی شناخته می‌شود) آغاز شده است.
امروزه این مجموعه یکی از ارزشمندترین میراث‌های تاریخی ایتالیا به شمار می‌رود.
قدمت: حدود ۷۰۰ تا بیش از ۱۰۰۰ سال
در میان فهرست قدیمی‌ترین خانه‌های جهان، نام ایران نیز به چشم می‌خورد. روستای تاریخی کندوان در استان آذربایجان شرقی، یکی از منحصربه‌فردترین سکونتگاه‌های صخره‌ای جهان است.
این خانه‌ها در دل مخروط‌های سنگی موسوم به «دودکش جن» (Fairy Chimney: ستون‌های سنگی طبیعی حاصل فرسایش آتشفشانی) شکل گرفته‌اند. ضخامت سنگ‌های آتشفشانی باعث ایجاد عایق حرارتی طبیعی شده و دمای داخلی خانه‌ها را در تابستان خنک و در زمستان گرم نگه می‌دارد.
بسیاری از این واحدها تا چهار طبقه ارتفاع دارند و شامل آشپزخانه، فضاهای زندگی و حتی محل نگهداری دام هستند.
قدمت: از حدود ۱۱۵۰ میلادی
این مجموعه که بر فراز یک فلات سنگی مرتفع در نیومکزیکو ساخته شده، قدیمی‌ترین سکونتگاه پیوسته مسکونی در آمریکا محسوب می‌شود.
خانه‌ها از خشت (Adobe: مصالحی متشکل از گل، خاک و کاه) و ماسه‌سنگ ساخته شده‌اند. هرچند بسیاری از ساکنان امروزه در روستاهای اطراف زندگی می‌کنند، اما هنوز گروهی از مردم به‌طور دائمی در این مجموعه حضور دارند.
قدمت: ۱۱۴۸ میلادی
Saltford Manor House یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های مسکونی خصوصی انگلستان است که همچنان مورد استفاده قرار دارد.
این بنا دارای عناصر معماری نورمن (Norman Architecture: سبک معماری رایج پس از فتح انگلستان توسط نورمن‌ها) است و پنجره‌ها و نقاشی‌های دیواری تاریخی ارزشمندی را در خود جای داده است.
قدمت: قرن یازدهم میلادی
این خانه چوبی که با نام Roykstovan نیز شناخته می‌شود، یکی از قدیمی‌ترین خانه‌های چوبی مسکونی جهان است.
طبق افسانه‌های محلی، الوارهای مورد استفاده در ساخت این بنا از سواحل نروژ به این منطقه رسیده‌اند. خانواده Patursson از سال ۱۵۵۰ تاکنون، یعنی حدود ۱۷ نسل متوالی، در این خانه زندگی کرده‌اند.
قدمت: قرن چهاردهم میلادی
Maison de Jeanne به دلیل ظاهر غیرمعمول خود شهرت زیادی پیدا کرده است. طبقات بالایی این ساختمان از طبقه همکف عریض‌تر هستند.
دلیل این طراحی به قوانین مالیاتی قرون وسطی بازمی‌گردد؛ زیرا مالیات بر اساس مساحت طبقه همکف محاسبه می‌شد و مالکان با گسترش طبقات فوقانی هزینه کمتری پرداخت می‌کردند.
قدمت: قرن پانزدهم تا شانزدهم میلادی
این برج-خانه تاریخی در شهرستان گالوی قرار دارد و بیشتر به دلیل ارتباطش با شاعر مشهور ایرلندی، W.B. Yeats شناخته می‌شود.
دیوارهای ضخیم هفت فوتی این بنا برای محافظت در برابر حملات طراحی شده بودند و بعدها توسط ییتس مرمت شدند.
قدمت: ۱۵۹۲ میلادی
اگرچه این ویلا نسبت به نمونه‌های پیشاتاریخی بسیار جدیدتر است، اما یکی از شاهکارهای معماری رنسانس محسوب می‌شود.
این بنا توسط Andrea Palladio طراحی شد و به دلیل تقارن کامل و چهار نمای یکسان خود شهرت جهانی دارد.
قدمت: قرن هفتم میلادی
مجموعه Horyu-ji یکی از قدیمی‌ترین سازه‌های چوبی جهان را در خود جای داده است.
راز ماندگاری این بناها در استفاده از چوب سرو ژاپنی و تکنیک‌های سنتی اتصال چوب (Joinery: شیوه اتصال قطعات چوب بدون استفاده از میخ) نهفته است.
قدمت: ۱۲۹۶ میلادی
این عمارت تاریخی در ابتدا به‌عنوان خانه‌ای روستایی ساخته شد، اما به دلیل درگیری‌های مرزی میان انگلستان و اسکاتلند، بعدها به یک سازه دفاعی تبدیل شد.
با وجود حملات متعدد طی قرن‌ها، بخش عمده ساختمان همچنان سالم باقی مانده است.
قدمت: ۱۶۳۷ میلادی
Fairbanks House قدیمی‌ترین خانه چوبی تاریخ‌گذاری‌شده آمریکای شمالی است.
نکته جالب اینجاست که هشت نسل از یک خانواده نزدیک به ۳۰۰ سال در این خانه زندگی کردند و به همین دلیل ساختار اصلی آن به‌خوبی حفظ شده است.
قدمت: بیش از ۱۰۰ هزار سال
اگرچه بیشتر آثار باقی‌مانده در Bhimbetka پناهگاه‌های سنگی هستند، اما شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد انسان‌ها این فضاها را برای سکونت تغییر داده‌اند.
این مجموعه از قدیمی‌ترین مکان‌هایی است که می‌توان آن را خانه انسان اولیه دانست.
قدمت: حدود قرن شانزدهم میلادی
شهر تاریخی Shibam یکی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌های شهرسازی عمودی در جهان است.
برخی ساختمان‌های این شهر تا هفت طبقه ارتفاع دارند و همگی با خشت خام ساخته شده‌اند. هرچند بخش‌هایی از نماها به مرور نیاز به بازسازی دارند، اما الگوی زندگی و ساختار کلی شهر بیش از ۵۰۰ سال است که بدون تغییر باقی مانده است.
نگاهی به قدیمی‌ترین خانه‌های جهان نشان می‌دهد مفهوم «خانه» بسیار فراتر از یک سرپناه ساده است. برخی از این بناها هزاران سال دوام آورده‌اند و همچنان روایتگر داستان انسان‌هایی هستند که قرن‌ها پیش در آن‌ها زندگی می‌کردند.
از خانه‌های سنگی اسکاتلند گرفته تا سکونتگاه‌های صخره‌ای Kandovan در ایران، این بناها نشان می‌دهند که معماری زمانی ماندگار می‌شود که با اقلیم، مصالح و نیازهای واقعی انسان هماهنگ باشد. این خانه‌ها تنها آثار تاریخی نیستند؛ بلکه بخشی زنده از حافظه تمدن بشری به شمار می‌روند.
credit : Home of the Oldest Things in the World – Oldest.org
نظر کاربران
ثبت نظر