در قلب محله چامارتین مادرید، بنای باشکوهی قرار دارد که نه تنها نماد باشگاه رئال مادرید بلکه یکی از شکوهمندترین و پیشرفته‌ترین استادیوم‌های فوتبال جهان است: استادیوم سانتیاگو برنابئو. این سازه طی هفت‌دهه حضور خود، شاهد مقاطعی چون عناوین اروپایی متعدد، میزبانی از تورنمنت‌های بین‌المللی و دگرگونی‌های زیرساختی بوده که آن را به نقطه‌ای فراباشگاهی تبدیل کرده است. در ادا مطلب به معماری استادیوم سانتیاگو برنابئو؛ تاریخچه، بازسازی مدرن و نقش در آینده رئال مادرید میپردازیم
استادیوم در تاریخ ۱۴ دسامبر ۱۹۴۷ افتتاح شد، زمانی که به‌عنوان «نووو چامارتین» شناخته می‌شد. پس از چند سال، در ۱۹۵۵، به احترام سانتیاگو برنابئو—رییس پرافتخار و اسطوره باشگاه—به این نام بازگردانده شد . این استادیوم در دوره‌ای به بزرگترین استادیوم اروپایی با گنجایش بیش از ۱۲۵ هزار نفر تبدیل شد و از همان ابتدا به‌خاطر توان و ظاهرش به «کولوسئوم سفید» شهره گشت.
سانتیاگو برنابئو میزبان فینال‌های معتبر بسیاری بوده است؛ از جمله فینال جام جهانی ۱۹۸۲، فینال جام ملت‌های اروپا ۱۹۶۴ و چندین فینال لیگ قهرمانان اروپا (۱۹۵۷، ۱۹۶۹، ۱۹۸۰، ۲۰۱۰). این گردهمایی‌های باشکوه نه‌تنها تاریخ فوتبال را رقم زده‌اند، بلکه صلابت و اهمیت این استادیوم را تثبیت کرده‌اند.
با گذر زمان و تغییر استانداردها، برنابئو نیز دچار بازسازی‌ها و اصلاحات متعدد شد. در دهه ۱۹۸۰ و با نزدیک شدن به جام جهانی، ایستگاه‌های تماشاگران ایستاند تبدیل به صندلی شدند، سقف‌هایی نصب گردید، برج‌های دسترسی ساخته شد و ظرفیت به حدود ۹۰ هزار نفر کاهش یافت . در دهه ۹۰، با افزودن حلقه تماشاگر سوم و بالا بردن سقف از ۲۲ به ۴۵ متر، ظرفیت به ۱۰۶ هزار نفر رسید . اما با اجرای قوانین یوفا درباره صندلی‌دار کردن تمام ایستگاه‌ها، ظرفیت مجددا کاهش یافت .
در چند سال اخیر، در بازسازی چشمگیر ۲۰۱۹–۲۰۲۳، استادیوم به یک مرکز چندمنظوره با امکانات نوآورانه تبدیل شد: سقف متحرک، چمن قابل جابجایی و ذخیره در زیرزمین، نمایشگر ۳۶۰ درجه، فضاهای VIP و تجاری، نمای فلزی براق و سیستم‌های با انرژی کارآمد.
این دگرگونی‌ها باعث شدند که جایگاه سانتیاگو برنابئو نه‌تنها در عرصه ورزشی، بلکه در معماری مدرن و اقتصاد تجربه تماشاگر، افزایش یابد.
استادیوم در خیابان Avenida de la Concha Espina شماره ۱ در منطقه چامارتین مادرید قرار دارد، در یکی از مهم‌ترین محورها یعنی Paseo de la Castellana. نزدیک‌ترین ایستگاه مترو از خط ۱۰ است که به نام همین استادیوم شناخته می‌شود و سال ۱۹۸۲ افتتاح شده و در ۱۹۹۷ نام آن تغییر کرده است.
این موقعیت مرکزی، آن را برای هر بازدیدکننده یا اهل مادرید به مقصدی قابل دسترس تبدیل کرده و حضور رئال مادرید را در زندگی شهری متمایز کرده‌است.
فراتر از زمین بازی، این استادیوم به نمادی شهری تبدیل شده است. نمای فلزی جدید، طراحی آینده‌نگرانه و حضور در خط افق مادرید باعث شده تا دیده شود و حتی هنگام برگزاری رویدادهای غیرورزشی مانند کنسرت‌ها (مثلاً تیلور سوئیفت)، نقش‌آفرینی شهری آن افزایش یابد.
این استادیوم اکنون بیش از یک استادیوم فوتبال است—یک مرکز فرهنگی و معماری که با حضور فروشگاه‌ها، هتل‌ها، تورهای گردشگری داخلی و اثرگذاری شهری، بخشی جدایی‌ناپذیر از سیمای مادرید محسوب می‌شود.
پس از پایان جنگ داخلی اسپانیا، عملکرد باشگاه رئال مادرید تحت ریاست سانتیاگو برنابئو تحولی بنیادین یافت. برنابئو که در سپتامبر ۱۹۴۳ به ریاست باشگاه انتخاب شد، تصمیم گرفت استادیومی مدرن‌تر و با ظرفیت بیشتر از استادیوم قدیمی Chamartín بسازد. او در جلسه هیئت مدیره گفت: «Gentlemen, we need a bigger field and we are going to build it.»
تحقیقات برای یافتن زمین مناسب انجام و نهایتاً زمین مجاور استادیوم Chamartín خریداری شد. این اقدام در ژوئن ۱۹۴۴ و با کمک تسهیلات مالی از بانک Mercantil e Industrial انجام شد. سپس مسابقه‌ای برای انتخاب طرح معماری برگزار شد و پس از بررسی هفت طرح، طرح پیشنهادی معماران مانوئل مونوز موناستریو و لوئیس آلمانی سولر برگزیده شد . در مراسمی در ۲۷ اکتبر ۱۹۴۴، ساخت رسماً با اولین ضربه بیل توسط خود سانتیاگو برنابئو کلید خورد.
این پروژه با مشکلات مالی و لجستیکی فراوانی روبرو شد؛ در آن دوران پس از جنگ داخلی، تأمین بتن، آهن و حتی بذر چمن نیازمند تلاش‌های فراوان بود. برنابئو از اعضای باشگاه و هواداران کمک مالی درخواست کرد و تنها راه پیشرفت پروژه، مشارکت همگانی بود.
پس از بیش از سه سال تلاش، این استادیوم جدید در ۱۴ دسامبر ۱۹۴۷ افتتاح شد. نخست به نام Estadio Real Madrid Club de Fútbol شناخته شد، اما در میان هواداران به‌صورت غیررسمی «Nuevo Estadio Chamartín» یا «Chamartín» نامیده می‌شد. ظرفیت اولیه آن حدود ۷۵٬۱۴۵ نفر بود که شامل ۲۷٬۶۴۵ جایگاه نشسته (۷٬۱۲۵ عدد پوشیده) و بیش از ۴۷٬۵۰۰ نفر ایستاده بود.
در روز افتتاحیه، مسابقه‌ای بین رئال مادرید و تیم پرتغالی Os Belenenses برگزار شد که با پیروزی ۳-۱ برای میزبان به پایان رسید؛ سابینو بارینانگا گل اول را در دقیقه پانزدهم به ثمر رساند. پس از بازی، رئیس جمهور و تیم‌ها در نشستی با هیئت مدیره حاضر گردیدند.
نقش سانتیاگو برنابئو در تولد این استادیوم نمادی از بینش و تعهد اوست. پس از ریاست او در سال ۱۹۴۳، وی باشگاه را به سمت حرفه‌ای‌گری و بزرگ‌نمایی هدایت کرد. ساخت استادیوم مدرن را یکی از پروژه‌های اصلی خود دانست و همه تلاش خود را برای تحقق آن به‌کار بست.
او با جذب منابع مالی، فروش اوراق قرضه و ایجاد شراکت با هواداران، تأمین مالی پروژه را ممکن ساخت. بازسازی استادیوم نه تنها ظرفیت و امکانات را افزایش داد، بلکه باشگاه را به درآمدزایی بیشتر سوق داد—درآمدی که بعداً برای جذب بازیکنان بزرگ و فتح عناوین بین‌المللی حیاتی بود.
در نهایت، در سال ۱۹۵۵، اعضای هیئت مدیره تصمیم گرفتند تا به پاس خدماتش، نام استادیوم را به «Santiago Bernabéu» تغییر دهند
در سال ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۵، تنها چند سال پس از افتتاح، استادیوم سانتیاگو برنابئو با افزودن یک رینگ (طبقه‌ی سوم) توسعه یافت و ظرفیت آن از حدود ۷۵٬۰۰۰ نفر به بیش از ۱۲۵٬۰۰۰ نفر رسید، که این امر آن را برای مدتی به بزرگترین استادیوم فوتبال در اروپا تبدیل کرد.
برای آماده‌سازی میزبانی از جام جهانی فوتبال ۱۹۸۲، استادیوم تحت بازسازی‌هایی گسترده قرار گرفت. این بازسازی‌ها شامل نصب سقف بر روی بخش اعظم سکوها، نصب نشانه‌های الکترونیکی، به‌روزرسانی رختکن‌ها، امکانات رسانه‌ای و بازطراحی نما بود. این تغییرات باعث کاهش ظرفیت به حدود ۹۰٬۰۰۰–۹۸٬۰۰۰ نفر شدند، اما سطح راحتی و ایمنی را به‌شدت افزایش دادند.
در اوایل دهه ۱۹۹۰، باتوجه به مقررات امنیتی جدید یوفا بخصوص پس از وقایع هیسل و هیلزبورو، یک گسترش بزرگ در استادیوم صورت گرفت: افزودن رینگ سوم، نصب چهار برج دسترسی، افزایش ارتفاع استادیوم از ۲۲ متر به ۴۵ متر و نصب سیستم گرمایش زیر چمن برای جلوگیری از یخ‌زدگی به‌واسطه کاهش نور خورشید. این تغییرات باعث افزایش ظرفیت به حدود ۱۰۶٬۰۰۰ نفر شد.
اما در سال ۱۹۹۷ بر اساس قانون «تمام صندلی» از طرف یوفا، ظرفیت کاهش چشمگیری یافت و به حدود ۷۴٬۳۰۰–۷۵٬۳۰۰ نفر رسید.
در سال‌های ابتدایی دهه ۲۰۰۰، تحت ریاست فلورنتینو پرس، بازسازی گسترده‌ای اجرا شد که شامل گسترش نمای شرقی، ساخت امکانات VIP و تجاری، نصب آسانسورها، سیستم صوتی جدید و فضاهای رفاهی بود. ظرفیت استادیوم با این تغییرات به ۸۰٬۳۵۴ نفر افزایش یافت.
در سال ۲۰۱۱ نیز توسعه‌ای در سکوی دوم بخش شرقی انجام شد که ظرفیت را اندکی افزایش داده و به ۸۱٬۰۴۴ نفر رساند
برنامه‌های بازسازی عظیم استادیوم سانتیاگو برنابئو از سال‌ها پیش در دستور کار بود و در نهایت، با تصویب طرح توسط شورای شهر مادرید در می۲۰۱۷، کار به‌طور رسمی از ژوئن ۲۰۱۹ شروع شد.
این پروژه شامل موارد زیر بود: تغییر نمای خارجی، پوشش سقف بر روی تمام سکوها، نصب سیستم‌های بیوکلیمایک با انرژی تجدیدپذیر، ساخت میدانگاه‌های عمومی، هتل و مرکز خرید جدید.
هزینه بازسازی سانتیاگو برنابئو به‌طور قابل توجهی فراتر از برآوردهای اولیه افزایش یافت:
منابع مالی پروژه شامل چند مرحله وام بوده است:
بازسازی سانتیاگو برنابئو با ورود فناوری‌ها و امکانات پیشرفته، این استادیوم را به یک نماد معماری ورزشی مدرن تبدیل کرده است:
مطابق با اطلاعات رسمی و روزآمد ویکی‌پدیا، پس از بازسازی گسترده‌ی ۲۰۱۹–۲۰۲۴، گنجایش رسمی استادیوم سانتیاگو برنابئو همچنان در حدود ۸۳٬۱۸۶ نفر (برخی منابع عدد ۸۱٬۰۴۴ نفر را در نسخه‌های پیش از نهایی شدن بازسازی اعلام کرده‌اند) باقی‌مانده است؛ به‌ویژه جایگاه‌های نشسته ارتقاء یافته اما تغییرات معماری خاص باعث شده تا عدد نهایی نوسانی باشد.
بازسازی مدرن، تجربه تماشاگر را به سطحی فراتر برده است:
امکانات تکنولوژیک برای زمین بازی و راحتی تماشاگران نیز چشمگیر است:
اهداف رئال برای تبدیل سانتیاگو برنابئو به یک مرکز چندمنظوره ورای فوتبال، به‌وضوح در طراحی‌های جدید مشهود است:
استادیوم پتانسیل بالایی برای میزبانی رویدادهای فرهنگی و غیر ورزشی دارد:
منابعی که به کمک آنها این پروژه
realmadridvrse.com
نظر کاربران
ثبت نظر