معماری بیوفیلیک در هتل Mandai Rainforest Resort | اولین هتل فوق‌کم مصرف سنگاپور

سنگاپور سالهاست که با لقب «شهر باغها» شناخته میشود. با وجود وسعت کم این کشور، همیشه به فضای سبز در مقیاس شهری اهمیت داده شده. حالا، سنگاپور در چارچوب «برنامه سبز ۲۰۳۰» (Singapore Green Plan 2030) گام فراتر گذاشته و قصد دارد به «شهری در دل طبیعت» تبدیل شود. هدف این طرح و معماری بیوفیلیک، نهادن طبیعت در بستر شهر، با تقویت تنوع زیستی، ایجاد فضاهای سبز به هم پیوسته و بهبود کیفیت زندگی مردم در میان سبزههاست.

یکی از پروژههای تازه افتتاح شده ای که به تحقق این چشمانداز کمک میکند، هتل Mandai Rainforest Resort است. این هتل در منطقه حفاظتشده Mandai Wildlife Reserve قرار دارد؛ منطقه‌ای که چندین پارک حیات وحش را در خود جای داده و با ایجاد زیستگاه‌های غوطهور در طبیعت (Immersive Habitats) به حفظ تنوع زیستی کمک میکند. خود هتل نیز به‌عنوان یک اقامتگاه احیاگر (Regenerative Resort) طراحی شده و فرآیند شکلگیری ایده و طراحی آن کاملاً بر پایه بیوفیلیا (Biophilia) یعنی عشق و پیوند ذاتی انسان با طبیعت، شکل گرفته است.

طراحی هتل Mandai توسط گروه Banyan Tree

طراحی این پروژه بر عهده دفتر معماری WOW Architects از سنگاپور بوده و Atelier Ten نیز مشاور پایداری آن را بر عهده داشته است. هتل در زمینی به وسعت ۴.۶ هکتار ساخته شده که قبلاً محل تأسیسات پشتیبانی باغ وحش سنگاپور بود و حالا به فضایی سرسبز و پررونق تبدیل شده است.

گروه Mandai Wildlife Group (مدیر منطقه حفاظتشده) با حفاظت از تنوع زیستی، بازگرداندن زیستگاه‌های طبیعی و تلاش برای همزیستی انسان و حیات وحش در یک اکوسیستم سالم، الگوی پایداری زیستی را ترویج میدهد. هسته اصلی این هتل نیز «بیوفیلیای احیاگر» (Regenerative Biophilia) است که کاملاً با استانداردهای پایداری سنگاپور هماهنگ شده.

معماری احیاگر (Regenerative Architecture) چیست؟

معماری احیاگر رویکردی است که در آن طراحی فراتر از «پایدار بودن» رفته و بازسازی و باز زنده سازی فعال اکوسیستم‌های طبیعی را هدف قرار می‌دهد. در این نگاه، هدف ایجاد اثر خالص مثبت (Net-Positive Impact) روی محیط زیست است، نه صرفاً کاهش اثرات منفی.

در هتل Mandai Rainforest Resort، باززندهسازی طبیعت یکی از اصول کلیدی پروژه بوده. در کنار ساخت بنایی مقاوم، نه تنها محیط موجود حفظ شده، بلکه با بهرهگیری از سیستم‌هایی که اثر خالص مثبت دارند، شرایط طبیعت نیز بهبود پیدا کرده. در اینجا، بخش ساخته‌شده و طبیعت، مانند اجزایی به‌هم‌پیوسته از یک اکوسیستم واحد در کنار هم زندگی می‌کنند.

طراحی بیوفیلیک (Biophilic Design) یعنی چه؟

طراحی بیوفیلیک یعنی طبیعت را درون خودِ ساختمان ادغام کنیم تا محیطی خلق شود که در آن ارتباط بین انسان و طبیعت تقویت شود. تحقیقات نشان داده این نوع طراحی، سلامت و آرامش کاربران را بهبود می‌بخشد و معماری‌ای پایدارتر و هماهنگ با بوم‌شناسی محیط خلق می‌کند.

معماران WOW اثری را طراحی کرده‌اند که در آن ساختار ساخته‌دست بشر، به مرور در دل جنگل موجود جذب و حل می‌شود. تأکید اصلی بر حفظ و باززنده‌سازی فضاهای سبز بوده. آن‌ها ساختمان را در طبیعت ادغام کرده‌اند، نه طبیعت را در ساختمان. فرم‌هایی شبیه به طبیعت طراحی شده که مرز میان «طبیعی» و «غیرطبیعی» را کمرنگ می‌کند و مهمانان هتل می‌توانند در عین تجربه ناب طبیعت، خود نقشی فعال در آن ایفا کنند.

طراحی معماری هتل Mandai

تیم معماری (WOW Architects) و طراحی داخلی (Warner Wong Designs) دقت کرده‌اند که هتل کاملاً در راستای اهداف پایدار گروه Mandai طراحی شود؛ اهدافی که در برگیرنده تلاش برای کاهش کربن در تمامی فعالیت‌هاست، از حفاظت از تنوع زیستی و ذخیره انرژی گرفته تا حمل‌ونقل و تأمین مصالح.

طراحان ضمن رعایت استانداردهای ملی پایداری سنگاپور، تلاش کرده‌اند ساختاری کاملاً هماهنگ با طبیعت منطقه خلق کنند و به محیط موجود آسیب نزنند. نمای گسترده سایت با گیاهان نرم شده و طراحی محوطه به گونه‌ای است که گیاهان به مرور رشد می‌کنند و فرم ساخته‌شده را در خود پنهان می‌کنند. درختان موجود حفظ شده، زیستگاه‌های پیشین دست‌نخورده باقی مانده، و ساختمان‌ها در ارتفاع پایین (بیشتر زیر سایه‌انداز درختان) یا به صورت بالارفته از سطح زمین طراحی شده‌اند تا توپوگرافی (شکل طبیعی زمین) دست‌نخورده بماند. این هتل در مجموع ۳۳۸ اتاق دارد که ۲۴ تای آن‌ها کلبه‌های درختی (Treehouses) هستند.

المان‌های طراحی پایدار

قرارگیری هتل در کنار یک منطقه حفاظت‌شده حیات وحش، بزرگترین مزیت آن را به ارمغان آورده: دسترسی به اکوسیستمی طبیعی که می‌توان از آن برای ایجاد چشماندازهای عالی، تهویه طبیعی، دستیابی به اهداف پایداری و احیای محیط استفاده کرد. خود ساختمان نیز طبیعتی درخت‌گونه دارد؛ شاخه‌شاخه می‌شود تا در بوم‌شناسی منطقه حل شود.

ساختمان یا زیر سایه‌انداز درختان موجود است (حداکثر ۴ تا ۵ طبقه) یا از سطح زمین بالاتر رفته تا زمین‌شناسی طبیعی آسیب نبیند. در این پروژه از تکنیک‌های طراحی غیرفعال (Passive Design) استفاده شده، به این معنا که فضاهای روباز به تهویه طبیعی و آسایش حرارتی کمک می‌کنند. لابی‌ها و راهروها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که بادهای طبیعی بیشترین جریان را داشته باشند و نیاز به تهویه مصنوعی کاهش یابد.

سیستم تهویه اتاق‌ها از نوع تهویه جابه‌جایی غیرفعال (Passive Displacement Ventilation) است. در این روش، هوایی که توسط آب سرد شده (چیلر) خنک می‌شود، بدون استفاده از کمپرسورهای معمولی و به صورت بی‌صدا و کارآمد در اتاق پخش می‌شود.
انرژی مورد نیاز هتل توسط پنل‌های خورشیدی روی بام تأمین می‌شود تا وابستگی به شبکه برق سراسری کم شود. در اتاق‌ها نیز نمایشگرهای تعاملی انرژی (Interactive Energy Displays) نصب شده که به مهمانان نشان می‌دهد در لحظه چه مقدار آب و برق مصرف می‌کنند تا از حد مجاز فراتر نروند.

سیستم جمع‌آوری آب باران (Rainwater Harvesting) نیز در پروژه ادغام شده و آب باران برای فلاش تانک توالت استفاده می‌شود. همچنین فاضلاب تصفیه و بازیافتی برای آبیاری فضای سبز به کار می‌رود.
برای تقویت تنوع زیستی، پوشش گیاهی موجود حفظ شده، طراحی بدون آسیب به درختان بالغ انجام شده، گونه‌های بومی جایگزین گونه‌های غیربومی شده، بام و نماها سبز شده (در نتیجه فضای سبز سایت نسبت به زمان شروع ساخت دو برابر شده) و مسیر حرکت حیواناتی مانند ماکاک‌ها، بزمجه‌ها و پرندگان مختلف آزاد نگه داشته شده است.
تمام این اقدامات سبب شده که این پروژه ۴۰ درصد کاهش مصرف انرژی نسبت به ساختمان‌های مشابه معمولی داشته باشد و به اولین هتل در سنگاپور تبدیل شود که موفق به دریافت گواهی Green Mark Super Low Energy از سازمان ساختمان و ساخت‌وساز (BCA) سنگاپور شده است

تهیه شده در تحریریه آرک ملی