تجربه آتلیه GOM در زمینه معماری شهرک مسکونی اجاره‌ای مقرون‌به‌صرفه (Affordable-rental housing) تا پیش از سال ۲۰۲۵ را می‌توان در قالب چهار تکرار متوالی (از ۱.۰ تا ۴.۰) بررسی کرد:
دو پروژه اول سال‌ها پیش تکمیل شدند؛ آپارتمان‌های نخبگان نسخه ۳.۰ به دلایل مختلف هنوز در حال ساخت هستند، در حالی که مجتمع Change X نسخه ۴.۰ در سال ۲۰۲۵ به طور اساسی به پایان رسید.
نکته مهم: رابطه کاری با کارفرما نیز دستخوش تغییر شد. نسخه‌های ۱.۰ و ۲.۰ نمایش‌های انفرادی و قهرمانانه بودند؛ اما ۳.۰ و ۴.۰ نتیجه مذاکره مستمر، همکاری و بده‌بستان‌های طولانی هستند. به طور خاص، مجتمع Change X یک اتحاد فنی بین تجربه سرسخت بازار و هوش معماری چابک است.
در کلان‌شهرهای چین، آغاز عصر مسکن اجاره‌ای مقرون‌به‌صرفه نتوانسته عادات طراحی، سوگیری‌های زیبایی‌شناختی و رذایل ارزیابی (evaluation vices) به ارث رسیده از دوران رونق مسکن کالایی (commodity-housing boom) را از بین ببرد. معماران همچنان باید این موارد را به صورت حرفه‌ای اصلاح کنند.
مجتمع Change X در یک قطعه زمین معمولی حومه شهری (peri-urban) شانگهای قرار دارد—۴۸,۰۰۰ متر مربع زمین با تراکم ساختمانی ۲.۵ (FAR، یعنی نسبت سطح زیربنای ساختمان به مساحت زمین)، که کاملاً نماینده وضعیت شهر است. GOM از این پروژه برای جستجوی یک روش طراحی خاص برای عصر اجاره‌نشینی استفاده می‌کند، با این امید که دایره لغات معماری (architectural vocabulary) مسکن اجاره‌ای را گسترش داده و به تبع آن، تفکر درباره تمام انواع مسکن را تازه‌سازی کند.
وقتی داده‌های شدید واحدها، تیپ‌های سنتی مانند بلوک‌های خطی با دسترسی از یک طرف (single-loaded slabs) را منسوخ می‌کنند، مطالعه دقیق قوانین ساختمانی و اساسنامه‌های برنامه‌ریزی یک تیپ غیرمتعارف را تولید می‌کند—نه یک اختراع، بلکه یک بازگشت.
نکته کلیدی: متقاعد کردن کارفرمایی که بر اساس منطق سود و زیان (pro-forma logic، یعنی منطق صورت‌های مالی و سودآوری اقتصادی) عمل می‌کند، نیازمند عدد و رقم بود، نه لفاظی‌های معماری.
این ایده که از تأملات پس از بهره‌برداری (post-occupancy reflections) ساختمان ۵ لانگنان جیایوان و جلسات ماکت‌سازی در مقیاس کامل با کارفرما متولد شد، واحد دوبلکس جدیدی را ارائه می‌دهد که ارتفاع اتاق خواب آن ۲.۱۸ متر است—حرکتی بی‌سابقه که فضای نیم‌طبقه (mezzanine space) را در یک زیربنای کوچک باز می‌کند. این طراحی از تحمل بالاتر مستأجران برای «ساختن و سر کردن» (making do) استفاده می‌کند و حق صرفه‌جویی را تأیید می‌نماید.
سایت طولانی شرقی-غربی، ضعف تیپولوژی پیش‌فرض بلوک خطی (slab typology، یعنی ساختمان‌های مستطیلی بلند و باریک) را آشکار می‌سازد. تقسیم آن به چهار بلوک، خوانش تحت‌اللفظی از زمین است: این کار طول دیوار خیابانی دلهره‌آور را از بین می‌برد و زیرتیپ‌ها و ترکیبات فضایی متمایزی ایجاد می‌کند.
تنوع معماری: ساختمان‌های صفحه‌ای (Plate)، نقطه‌ای (point) و U شکل در این چهار خوشه ترکیب شده‌اند تا هم تنوع معماری و هم تنوع جمعیتی ایجاد شود.
برخلاف استانداردسازی بدون معمار در عصر کالایی شدن مسکن، این پروژه توسط حلقه بازخورد آزمون بازار و تحقیقات طراحی هدایت می‌شود. مسیر «طراحی شهری ← طراحی خوشه ← طراحی ساختمان» عادت قدیمی «واحد استاندارد ← طبقه استاندارد ← پلان استاندارد» را معکوس کرد.
گفتگوی سازنده با مالک، یک چشم‌انداز معماری از بالا به پایین (top-down architectural vision) را با یک چشم‌انداز عملیاتی از پایین به بالا (bottom-up operational vision) که با پروفایل‌های کاربران و موقعیت‌یابی بازار آغاز می‌شود، در هم آمیخت.
مقررات ساختمانی، کد منبع (source code) محیط ساخته شده هستند. قوانین سخت‌گیرانه و به ارث رسیده در مورد نور روز، جهت‌گیری و فاصله بین ساختمان‌ها، نیازمند ارزیابی پس از بهره‌برداری (post-occupancy evaluation) با انواع جدید مسکن هستند؛ تنها در این صورت است که می‌توان چارچوب قانونی تحریف شده توسط تب مالی-مالیاتی زمین (land-fiscal fever، یعنی تمرکز بیش از حد بر درآمدزایی از زمین) را اشکال‌زدایی کرد و یک الگوریتم شهری منطقی‌تر نوشت.
لینک وبسایت استودیو معماری Atelier GOM
همچنین دیگر پروژه هارا نیز میتوانید از این لینک مطالعه نمائید
نظر کاربران
ثبت نظر