در سال‌های اخیر، معماری پایدار بیش از هر زمان دیگری به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های معماران و طراحان تبدیل شده است. افزایش مصرف انرژی، رشد انتشار گازهای گلخانه‌ای و محدودیت منابع طبیعی باعث شده نگاه به مسکن آینده دستخوش تغییر شود. در چنین شرایطی، برخی از نوآورانه‌ترین ایده‌ها نه از پروژه‌های مسکونی رایج، بلکه از پژوهش‌های مرتبط با فضا و سکونت در محیط‌های فرازمینی به دست می‌آیند.
استودیو SAGA Space Architects که به طراحی زیستگاه‌های آزمایشی برای مأموریت‌های فضایی و محیط‌های سخت شهرت دارد، در پروژه جدید خود تلاش کرده همین تجربیات را به زمین بیاورد. نتیجه این رویکرد، کلبه‌ای کوچک اما پیشرفته با نام EcoNeo است؛ خانه‌ای ۳۵ مترمربعی در منطقه زلاند دانمارک که نشان می‌دهد چگونه می‌توان با کاهش ابعاد ساختمان، استفاده از مصالح تجدیدپذیر و به‌کارگیری فناوری‌های هوشمند، کیفیت زندگی را حفظ و همزمان اثرات زیست‌محیطی را کاهش داد.
این پروژه تنها یک اقامتگاه تابستانی نیست، بلکه نمونه‌ای آزمایشی برای آینده مسکن پایدار به شمار می‌رود؛ آینده‌ای که در آن هر مترمربع با دقت طراحی می‌شود و فناوری در خدمت آسایش انسان و حفظ محیط زیست قرار می‌گیرد.
شهرت SAGA Space Architects بیشتر به دلیل طراحی زیستگاه‌هایی است که برای شرایط بسیار سخت و محدود توسعه پیدا کرده‌اند؛ فضاهایی که در آن‌ها هر منبع ارزشمند است و کوچک‌ترین تصمیم طراحی می‌تواند بر کیفیت زندگی کاربران تأثیر بگذارد.
همین فلسفه در طراحی EcoNeo نیز به‌کار گرفته شده است.
معماران پروژه چهار اصل اساسی را مبنای طراحی قرار داده‌اند:
در نتیجه، به جای افزایش متراژ ساختمان، تلاش شده از هر مترمربع به بهترین شکل استفاده شود. این رویکرد نشان می‌دهد خانه‌های کوچک لزوماً به معنای محدودیت نیستند و می‌توانند همان کیفیت فضایی و اجتماعی خانه‌های بزرگ‌تر را ارائه دهند.
EcoNeo در عین سادگی، فضایی گرم و دلپذیر مشابه خانه‌های تعطیلاتی اسکاندیناوی فراهم می‌کند؛ با این تفاوت که اثرات زیست‌محیطی آن به شکل چشمگیری کاهش یافته است.
یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های کلبه EcoNeo نحوه سازماندهی فضاهای داخلی آن است.
اگرچه زیربنای ساختمان تنها ۳۵ مترمربع است، اما چیدمان فضا به گونه‌ای انجام شده که احساس محدودیت به حداقل برسد.
در مرکز خانه یک فضای نشیمن باز قرار گرفته که میز غذاخوری آن ظرفیت پذیرایی از ۱۰ نفر را دارد. این موضوع نشان می‌دهد که هدف پروژه تنها تأمین فضای خواب نبوده، بلکه ایجاد بستری برای تعاملات اجتماعی نیز مدنظر قرار داشته است.
دو نیم‌طبقه خواب در بخش بالایی ساختمان امکان اقامت راحت چهار نفر را فراهم می‌کنند. علاوه بر آن، سونای داخلی پروژه به‌گونه‌ای طراحی شده که در صورت نیاز به دو فضای خواب اضافی تبدیل شود.
یکی از هوشمندانه‌ترین جزئیات پروژه، راه‌پله مرکزی است.
این راه‌پله تنها نقش ارتباط عمودی را بر عهده ندارد، بلکه به‌عنوان فضای ذخیره‌سازی نیز عمل می‌کند و نیاز به استفاده از کمدها و مبلمان اضافی را کاهش می‌دهد.
در پروژه‌هایی با ابعاد محدود، نور طبیعی نقش مهمی در شکل‌گیری کیفیت فضایی دارد.
در EcoNeo یک نورگیر بزرگ سقفی در مرکز بنا تعبیه شده که نور روز را به عمق ساختمان هدایت می‌کند. این راهکار باعث شده فضای داخلی روشن‌تر، بازتر و بزرگ‌تر از ابعاد واقعی خود به نظر برسد.
ترکیب نور طبیعی با متریال‌های چوبی نیز حس گرما و آرامش را تقویت کرده است.
در بخش بیرونی، یک تراس وسیع فضای زندگی را به طبیعت اطراف گسترش می‌دهد و مرز میان داخل و خارج را کمرنگ می‌کند.
همچنین یک حوض آب سرد سنتی در کنار سونا قرار گرفته که بخشی از فرهنگ خانه‌های تابستانی اسکاندیناوی را بازتاب می‌دهد.
شاید مهم‌ترین تفاوت EcoNeo با بسیاری از خانه‌های کوچک معاصر، حضور فناوری‌هایی باشد که ریشه در تحقیقات فضایی دارند.
این خانه به مجموعه‌ای از سیستم‌های هوشمند مجهز شده که شرایط محیطی را به‌صورت پیوسته پایش و مدیریت می‌کنند.
نورپردازی شبانه‌روزی (Circadian Lighting) نوعی سیستم روشنایی است که شدت و رنگ نور را براساس ریتم طبیعی بدن انسان تنظیم می‌کند.
در EcoNeo این سیستم با الگوی نور روز هماهنگ می‌شود تا سلامت جسمی و روانی ساکنان را بهبود دهد.
سامانه Ravens Environmental Sensing System به‌طور مداوم کیفیت هوای داخلی، حرکت کاربران و شرایط محیطی را بررسی می‌کند.
این فناوری شباهت زیادی به سیستم‌های پایش محیطی مورد استفاده در زیستگاه‌های آزمایشی فضایی دارد و به ساختمان اجازه می‌دهد به شرایط متغیر محیط واکنش نشان دهد.
تمام داده‌ها و تجهیزات خانه از طریق سیستم مرکزی ODIN کنترل می‌شوند.
این سامانه امکان مدیریت موارد زیر را فراهم می‌کند:
کاربران می‌توانند تمامی این بخش‌ها را از طریق یک صفحه‌نمایش لمسی مرکزی مدیریت کنند.
یکی از مهم‌ترین اهداف پروژه، کاهش اثرات زیست‌محیطی ناشی از ساخت‌وساز بوده است.
به همین دلیل تیم طراحی از رویکردی استفاده کرده که خود آن را Terra Tech می‌نامد؛ رویکردی که فناوری ساخت دیجیتال را با مصالح طبیعی ترکیب می‌کند.
ساخت دیجیتال (Digital Fabrication: فرآیند تولید قطعات ساختمانی با استفاده از فناوری‌های دیجیتال و ماشین‌آلات دقیق کامپیوتری) نقش مهمی در اجرای پروژه داشته است.
قطعات ساختمان با استفاده از فناوری CNC تولید شده‌اند.
CNC (ماشین کنترل عددی کامپیوتری: دستگاهی که قطعات را با دقت بسیار بالا براساس فایل‌های دیجیتال برش می‌دهد)
استفاده از این روش مزایای متعددی داشته است:
کلبه EcoNeo عمدتاً از مصالح تجدیدپذیر ساخته شده است.
مهم‌ترین متریال‌های مورد استفاده عبارت‌اند از:
OSB (تخته رشته‌ای جهت‌دار: نوعی پنل چوبی مهندسی‌شده که از تراشه‌های فشرده چوب ساخته می‌شود)
این متریال‌ها علاوه بر کاهش کربن نهفته ساختمان، فضایی گرم و طبیعی ایجاد کرده‌اند که با فرهنگ معماری اسکاندیناوی هماهنگ است.
طبق مطالعات انجام‌شده، بخش عمده تأثیر زیست‌محیطی ساختمان‌ها مربوط به دوره بهره‌برداری آن‌ها است.
در حالی که ساخت یک خانه معمولاً حدود ۲۰ درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای را به خود اختصاص می‌دهد، نزدیک به ۸۰ درصد انتشار در طول سال‌های استفاده از ساختمان رخ می‌دهد.
EcoNeo برای مقابله با این چالش از راهکارهای مختلفی استفاده می‌کند:
گرمایش ساختمان نیز توسط یک پمپ حرارتی بسیار کارآمد تأمین می‌شود.
این سیستم قادر است به ازای هر واحد برق مصرفی، تا ۴.۶ واحد گرما تولید کند؛ عددی که نشان‌دهنده بهره‌وری بسیار بالای آن است.
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای EcoNeo به عملکرد زیست‌محیطی آن مربوط می‌شود.
میانگین مساحت خانه‌های تابستانی نوساز در دانمارک حدود ۹۳.۶ مترمربع است؛ یعنی تقریباً سه برابر بزرگ‌تر از EcoNeo.
تنها کاهش ابعاد ساختمان باعث شده ردپای کلی پروژه حدود ۶۰ درصد کمتر شود.
اما زمانی که این موضوع با عوامل دیگری مانند:
ترکیب می‌شود، نتیجه چشمگیرتر خواهد بود.
برآوردها نشان می‌دهد ردپای کربنی سالانه EcoNeo حدود ۱۷۵ کیلوگرم دی‌اکسید کربن است.
این در حالی است که یک خانه تابستانی معمولی در دانمارک سالانه حدود ۸۸۳.۵ کیلوگرم دی‌اکسید کربن تولید می‌کند.
به بیان دیگر، EcoNeo موفق شده ردپای کربنی خود را نزدیک به ۸۰ درصد کاهش دهد.
سباستین آریستوتلیس، هم‌بنیان‌گذار و معمار ارشد SAGA Space Architects، درباره این پروژه می‌گوید:
«هدف ما از EcoNeo این بود که نشان دهیم زندگی پایدار در مقیاس کوچک لزوماً به معنای فدا کردن کیفیت زندگی نیست. در فضا، هر مترمربع باید از رفاه انسان پشتیبانی کند. ما همین تفکر را به زمین آوردیم تا نشان دهیم یک خانه ۳۵ مترمربعی نیز می‌تواند سخاوتمندانه، اجتماعی و عمیقاً با طبیعت در ارتباط باشد.»
در واقع EcoNeo فراتر از یک کلبه تعطیلاتی است. این پروژه نمونه‌ای از آینده‌ای است که در آن خانه‌ها کوچک‌تر، هوشمندتر و پایدارتر خواهند بود. تجربه‌های به‌دست‌آمده از طراحی برای فضا، اکنون در حال کمک به حل چالش‌های سکونت روی زمین هستند و EcoNeo یکی از روشن‌ترین نمونه‌های این رویکرد به شمار می‌رود.
credit : SAGA Space Architects
نظر کاربران
ثبت نظر