در سال ۲۰۲۶ و تنها یک ماه پس از افتتاح رسمی، موزه تاریخ طبیعی شنژن با انتشار مجموعه‌ای از تصاویر، نقشه‌ها و اطلاعات فنی جدید، جزئیات بیشتری از یکی از مهم‌ترین پروژه‌های فرهنگی چین را آشکار کرد. این پروژه که توسط کنسرسیوم 3XN – B+H Architects – Zhubo Design طراحی شده، با زیربنایی بیش از ۱۰۵ هزار مترمربع در منطقه Pingshan شهر Shenzhen قرار دارد و فراتر از یک موزه متعارف، به‌عنوان بخشی از چشم‌انداز طبیعی و فضای عمومی شهر تعریف شده است.
معماران پروژه از همان ابتدا تلاش کردند ساختمان را نه به‌عنوان یک شیء مستقل، بلکه به‌عنوان امتدادی از پارک‌ها، تالاب‌ها و عوارض طبیعی اطراف طراحی کنند. نتیجه این رویکرد، بنایی است که سقف آن به یک پارک عمومی قابل‌دسترسی تبدیل شده و فرم کلی آن یادآور ساختارهای زمین‌شناختی شکل‌گرفته در طول هزاران سال است.
موزه تاریخ طبیعی شنژن میان دو عنصر مهم طبیعی منطقه یعنی تپه Yanzi Hill و رودخانه Pingshan قرار گرفته است. فرم سیال ساختمان از خطوط پیچان رودخانه الهام گرفته و ارتباطی نرم میان بافت شهری و اکوسیستم تالاب‌های اطراف ایجاد می‌کند.
نمای ساختمان با استفاده از صفحات سنگی گرانیتی طراحی شده که ظاهری شبیه به صخره‌های طبیعی به بنا می‌بخشند. شکاف‌ها و بازشوهای نما همانند ترک‌های طبیعی در دل سنگ عمل می‌کنند و ضمن تأمین نور طبیعی، چشم‌اندازهایی کنترل‌شده به محیط اطراف ارائه می‌دهند.
به گفته Kim Herforth Nielsen، بنیان‌گذار و مدیر خلاق 3XN، هدف اصلی پروژه خلق ساختمانی نبوده که صرفاً در سایت قرار گیرد؛ بلکه تیم طراحی تلاش کرده بخشی از طبیعت منطقه را به زبان معماری ترجمه کند.
فرم آزاد و سیال پروژه با کمک مدل‌سازی پارامتریک (روش طراحی مبتنی بر پارامترهای قابل‌تغییر که امکان کنترل فرم‌های پیچیده را فراهم می‌کند) توسعه یافته است.
معماران مجموعه‌ای از حجم‌های مخروطی را به‌عنوان پایه هندسه ساختمان تعریف کردند و سپس با استفاده از اسکریپت‌نویسی و ابزارهای اختصاصی، ارتفاع، ابعاد و نحوه اتصال این حجم‌ها را کنترل کردند. این فرآیند باعث شد در طول طراحی و ساخت، امکان تغییر جزئیات وجود داشته باشد بدون آنکه ایده اصلی پروژه از بین برود.
همچنین بخش عمده‌ای از اجزای نما به‌صورت استاندارد طراحی شده‌اند تا در آینده تعمیر و نگهداری ساختمان ساده‌تر انجام شود.
یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های پروژه، سقف شیب‌دار و قابل‌استفاده آن است. این سقف در واقع ادامه‌ای از فضای سبز اطراف محسوب می‌شود و بازدیدکنندگان می‌توانند بدون ورود به موزه نیز از آن استفاده کنند.
پارک بام شامل پنج بخش گیاهی مختلف است که گونه‌های بومی، گیاهان کمیاب، پوشش‌های استوایی و حتی گونه‌های اشاره‌شده در ادبیات چین را در خود جای داده‌اند.
این فضای سبز علاوه بر ایجاد یک مقصد تفریحی جدید، نقش آموزشی نیز دارد و بستری برای برنامه‌هایی مانند بازدیدهای گیاه‌شناسی، آموزش محیط‌زیست و رصد آسمان شب فراهم می‌کند.
مسیرهای پیاده، رمپ‌ها، آسانسورها و ورودی‌های متعدد باعث شده‌اند سقف ساختمان به‌طور کامل در شبکه حرکتی شهر ادغام شود.
در فضای داخلی، پنج حجم مخروطی بزرگ هسته اصلی موزه را تشکیل می‌دهند. این مخروط‌ها سالن‌های نمایشگاهی اصلی را در خود جای داده‌اند و شخصیت فضایی ویژه‌ای به پروژه بخشیده‌اند.
در مرکز ساختمان، یک آتریوم بزرگ قرار دارد که بر اساس مفهوم «درخت زندگی» طراحی شده است. پلکانی مجسمه‌وار در اطراف این فضای مرکزی حرکت می‌کند و بازدیدکنندگان را به‌تدریج میان طبقات مختلف هدایت می‌کند.
نور طبیعی از طریق نورگیرهای سقفی به عمق ساختمان نفوذ می‌کند و ارتباط بصری میان فضاهای مختلف موزه را حفظ می‌کند.
بازدیدکنندگان می‌توانند مسیر حرکت خود را انتخاب کنند؛ از رمپ‌های تدریجی گرفته تا پلکان‌های باز و آسانسورهای مستقیم. این آزادی حرکت باعث شده تجربه بازدید به شکلی شخصی و اکتشافی شکل بگیرد.
حرکت در میان فضاهای موزه تنها یک جابه‌جایی ساده نیست. مسیرها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که بازدیدکننده مدام میان فضاهای فشرده و باز، نور و سایه، و چشم‌اندازهای داخلی و خارجی جابه‌جا شود.
سطوح داخلی مخروط‌ها با سنگ مرمر طلایی استخراج‌شده از استان Guangxi پوشانده شده‌اند. بافت لایه‌لایه این سنگ‌ها یادآور ساختارهای زمین‌شناسی است و ارتباط موضوعی مستقیمی با محتوای موزه ایجاد می‌کند.
تمام صفحات سنگی با کمک مدل‌های دیجیتال اسکن و هماهنگ شده‌اند تا رگه‌ها و رنگ‌ها در سطوح منحنی به‌صورت یکپارچه ادامه پیدا کنند.
علاوه بر گالری‌های دائمی، این مجموعه شامل امکانات متعددی است:
این امکانات باعث شده‌اند پروژه نه‌تنها یک موزه، بلکه یک مرکز فرهنگی چندمنظوره برای شهر Shenzhen باشد.
طراحی نمایشگاه‌ها با همکاری Atelier Brückner و MuseumStudio انجام شده است. تیم طراحی تلاش کرده مسیر بازدید را به سفری روایی تبدیل کند که از شکل‌گیری جهان آغاز شده و به زمین‌شناسی، تکامل حیات و عصر دایناسورها می‌رسد.
در این مسیر از ترکیب نمونه‌های واقعی، رسانه‌های دیجیتال، فناوری‌های تعاملی و طراحی صحنه استفاده شده است تا تجربه‌ای فراگیر و آموزشی ایجاد شود.
معماری ساختمان نیز بخشی از این روایت محسوب می‌شود و فرم مخروط‌ها، دیوارهای منحنی و فضاهای عمودی در خدمت داستان‌گویی نمایشگاه‌ها قرار گرفته‌اند.
استراتژی زیست‌محیطی پروژه بر پایه اصول شهر اسفنجی (Sponge City: رویکردی برای جذب، ذخیره و استفاده مجدد از آب باران در محیط شهری) توسعه یافته است.
آب باران جمع‌آوری‌شده از بام پس از تصفیه برای آبیاری، خنک‌سازی و استفاده در سیستم‌های خدماتی ساختمان به کار می‌رود. همچنین فضای سبز اطراف و باغ‌های فرورفته نقش مهمی در کنترل روان‌آب‌های سطحی و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی دارند.
این راهکارها در کنار توسعه پوشش گیاهی بومی، به افزایش تنوع زیستی و تقویت ارتباط موزه با اکوسیستم تالاب‌های مجاور کمک می‌کنند.
موزه تاریخ طبیعی شنژن را می‌توان یکی از شاخص‌ترین پروژه‌های فرهنگی سال‌های اخیر آسیا دانست. این بنا صرفاً محلی برای نمایش آثار علمی نیست، بلکه یک چشم‌انداز شهری جدید است که معماری، طبیعت، آموزش و فناوری را در قالب تجربه‌ای واحد به هم پیوند می‌دهد.
کنسرسیوم 3XN، B+H و Zhubo با بهره‌گیری از طراحی پارامتریک، راهکارهای پایدار، فضاهای عمومی گسترده و معماری الهام‌گرفته از طبیعت، پروژه‌ای خلق کرده‌اند که به همان اندازه که درباره تاریخ زمین سخن می‌گوید، آینده شهرهای معاصر را نیز به تصویر می‌کشد.
نظر کاربران
ثبت نظر